29.05.2024


Zawieszenie działalności gospodarczej a podatek od nieruchomości

KATEGORIA: Praktyka

Przedsiębiorcy na skutek różnego rodzaju okoliczności podejmują decyzje o zawieszeniu prowadzonej działalności gospodarczej. Możliwość przerwy ma szczególne znaczenie w przypadku podmiotów prowadzących działalność o charakterze sezonowym oraz w momencie tymczasowych trudności. Czy przerwa w biznesie może być neutralna podatkowo?

Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki i budowle. Według przepisów z biznesowym wykorzystaniem przedmiotów opodatkowania wiążą się konsekwencje istotne dla samego istnienia jak również wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości. Po pierwsze budowle będą opodatkowane tylko wtedy gdy będą związane z działalnością gospodarczą. Grunty rolne i leśne tylko wtedy gdy będą faktycznie zajęte na działalność. Budynki inne niż mieszkalne oraz grunty inne niż rolne i leśne, które będą w posiadaniu przedsiębiorcy, a także mieszkania zajęte na działalność, będą natomiast opodatkowane najwyższą z możliwych stawek podatkowych. 

Związek przedmiotu opodatkowania z działalnością gospodarczą może mieć zatem charakter faktyczny lub prawny. W pierwszym przypadku ustawodawca wymaga zajęcia przedmiotu opodatkowania na prowadzenie działalności (np. art. 2 ust. 2 – pojęcie zajęcia). W drugim istotne jest posiadanie przedmiotu opodatkowania przez przedsiębiorcę (art. 1a ust. 1 pkt 3 – pojęcie związania). Z perspektywy zawieszenia działalności gospodarczej istotna jest wyłącznie druga z opisywanych form. Zajęcie nie jest w tym przypadku problematyczne, bowiem określony sposób opodatkowania uzależniony jest od faktycznego wykorzystania nieruchomości (a jeżeli działalność jest zawieszona to przedsiębiorca nie wykonuje żadnych czynności – nie zajmuje więc przedmiotu opodatkowania na działalność gospodarczą).

Sytuacja jest dalece bardziej skomplikowana w przypadku, gdy przepisy uzależniają formę opodatkowania od samego tylko związku z działalnością (a więc wyłącznie posiadania) przedmiotu opodatkowania (przedsiębiorca, który zawiesza działalność nadal jest przedsiębiorcą i nadal posiada przedmioty opodatkowania).

Istotny dla rozstrzygnięcia problemu jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 39/19. Co prawda Trybunał przesądza w nim o niezgodności z Konstytucją RP poglądu, zgodnie z którym o związaniu gruntu, budynku i budowli z działalnością decyduje wyłącznie fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę, jednocześnie jednak Trybunał wyraźnie zaznacza, że w przypadku, gdy istnieje choćby potencjalny związek z działalnością, nie może być mowy o tym, ze podatnik wyłącznie posiada przedmiot opodatkowania. W efekcie brak bieżącego, faktycznego wykorzystania przedmiotu opodatkowania w działalności, a jedynie  potencjalna możliwość takiego działania, będzie wystarczająca dla uznania, że związek z działalnością występuje (a więc, że zobowiązanie powinno być uiszczane w najwyższej wysokości). 

Przenosząc ten pogląd na grunt analizowanego zagadnienia wskazać należy, że zawieszenie działalności gospodarczej nie jest jej definitywnym zakończeniem, a jedynie czasowym wstrzymaniem aktywności gospodarczej. Zasadnicze znaczenie ma to, że przedmiot opodatkowania w dalszym ciągu może potencjalnie zostać wykorzystany do kontynuowania przerwanej działalności. Stan zawieszenia jest stanem wyłącznie przejściowym, a więc trudno uznać że zawieszenie biznesu przerywa związek przedmiotu opodatkowania z działalnością gospodarczą. Pogląd ten w całości potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. III FSK 3960/21. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał: Fakt zawieszenia wykonywania działalności nie powoduje utraty statusu przedsiębiorcy przez podatnika i nie może mieć w związku z tym wpływu na wysokość podatku. Związek danej nieruchomości… nie może być utożsamiany jedynie z działalnością faktyczną.

Dla pełnego przedstawienia analizowanego zagadnienia należy też odnotować, że potencjalny związek przedmiotu opodatkowania nie zawsze wystarczy dla jego opodatkowania według najwyższych stawek. Sądy dostrzegają bowiem, że znaczenie może mieć powód, dla którego następuje przerwa w działalności. Przykład stanowi okres pandemii, gdy na przedsiębiorcach zawieszanie aktywności gospodarczej wymuszały akty prawne (zob. np. wyrok o sygn. III FSK 682/22). Zakazy prowadzenia określonego rodzaju działalności w ocenie sądów prowadziły do zerwania faktycznego i potencjalnego związku nieruchomości z działalnością, przez co bezpodstawnym było obciążanie przedsiębiorców najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości.

Podsumowując, okres zawieszenia działalności gospodarczej nie jest co do zasady neutralny podatkowo. Przy formułowaniu ocen ważne są jednak szczegóły każdego indywidualnego przypadku, w tym powód przerwy w wykonywaniu działalności.



Autor:
Dr n. pr. Paweł Grzybowski

Doktor nauk prawnych, w Kancelarii Prawnej Ziemski & Partners w Poznaniu specjalizuje się w zakresie prawa podatkowego, ze szczególnym uwzględnieniem procedury podatkowej



Kacper Grajewski

asystent w ZIEMSKI&PARTNERS Kancelaria Prawna w Poznaniu, interesuje się prawem podatkowym



Tekst pochodzi z portalu Prawo Dla Samorządu