26.01.2024


Jak zostać radnym lub wójtem? Procedura zgłoszenia kandydatów

KATEGORIA: Przepisy

W związku ze zbliżającymi się wyborami samorządowymi kontynuujemy cykl artykułów z zakresu prawa wyborczego. Dziś przedstawiamy omówienie przepisów regulujących proces zgłoszenia kandydatów ubiegających się o mandant radnego oraz wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Etap nr 1 - Komitet

Prawodawca wskazał w kodeksie wyborczym[1], że zgłaszanie kandydatów w wyborach do rady gminy (miasta) oraz wyborach wójta (burmistrza, prezydenta miasta) ma mieć charakter dwuetapowy.

Pierwszym etapem jest rejestracja komitetu wyborczego, zaś drugim – zgłaszanie kandydatów przez tak utworzony komitet. Wymóg formalny dający prawo zgłaszania kandydatów wyłącznie komitetom wyborczym, stanowi istotną wartość ustrojową[2].

W wyborach gminnych prawo do utworzenia komitetu wyborczego przysługuje:

Tworzenie komitetów jest zróżnicowane i zależy od podmiotu, który je tworzy[3], choć w każdym przypadku zawiadomienie właściwego organu o jego utworzeniu musi zostać dokonane najpóźniej do 70 dnia przed dniem wyborów, co stanowi termin zawity, a jego przekroczenie zamyka drogę do wystawienia kandydatów w wyborach.

Tworzenie komitetu wyborczego wyborców zależy od tego, na jakim obszarze komitet zamierza zgłaszać kandydatów:

  1. w więcej niż jednym województwie, komitet powinien być utworzony przez co najmniej 15 osób posiadających czynne prawo wyborcze;
  2. w jednym województwie, komitet powinien być utworzony przez co najmniej 5 wyborców.

To samo kryterium różnicuje liczbę koniecznych do załączenia podpisów obywateli popierających utworzenie komitetu:

  1. w więcej niż jednym województwie – uzyskanie co najmniej 1000 podpisów wyborców.
  2. w jednym województwie – uzyskanie co najmniej 20 wyborców.

Komitet wyborczy wyborców musi powołać pełnomocnika wyborczego i pełnomocnika finansowego, którego dane osobowe wraz z nazwą komitetu ujmowane są w zawiadomieniu o utworzeniu komitetu. Do zawiadomienia o utworzeniu komitetu załącza się:

Etap  nr 2 – zgłoszenie kandydata w wyborach samorządowych

Zgłoszenie listy kandydatów w wyborach do rady gminy musi zawierać ustalone kodeksowo elementy. Zgodnie z art. 426 § 1 kodeksu wyborczego podaje się w nim:

  1. nazwę komitetu wyborczego oraz dokładny adres jego siedziby,
  2. nazwę rady gminy oraz numer okręgu wyborczego, do którego dokonuje się zgłoszenia oraz
  3. nazwiska i imiona[4], wiek oraz miejsce zamieszkania kandydatów”.

Dodatkowo w zgłoszeniu można również wnieść:

Załącznikami do zgłoszenia winny również być:

Zgłoszenie powinno zostać opatrzone datą złożenia oświadczenia i własnoręcznym podpisem kandydata. W przypadku kandydatów będących obywatelami polskimi, a urodzonymi przed 1 sierpnia 1972 r. konieczne jest też załączenie oświadczenia lustracyjnego.

Zgłoszenie list kandydatów wymaga ich poparcia przez wyborców zamieszkałych na terenie gminy i ujętych w prowadzonym przez nią rejestrze wyborców:

Poparcie wyrażane jest poprzez umieszczenie swojego własnoręcznego podpisu obok czytelnie wypisanego swojego nazwiska i imienia, adresu zamieszkania oraz numeru ewidencyjnego PESEL[7].

Zgłoszenie listy wyborczej może być dokonane przez pełnomocnika wyborczego komitetu lub osobę przez niego upoważnioną. Do zgłoszenia załącza się również upoważnienie wydane przez pełnomocnika wyborczego.

Zgłoszenie musi zostać dokonane najpóźniej w 34 dniu przed wyborami do godziny 16.00 wraz z wykazem podpisów.

 


[1] Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2408, dalej kodeks wyborczy).

[2] P. Uziębło, Zgłaszanie kandydatów w wyborach samorządowych na poziomie gminy, [w:] Aktualne problemy samorządu terytorialnego po 25 latach jego istnienia, R.P. Krawczyk, A. Borowicz (red.), Łódź 2016, s. 85.

[3] M. Czakowska, P. Raźny, Konstrukcja prawna komitetu wyborczego w kontekście zasady równych szans wyborczych, „Studia BAS” 2011, nr 3, s. 83.

[4] Powinny być to wszystkie imiona wskazane w dowodzie osobistym (zob. B. Dauter, Art. 426, [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, S. J. Jaworski i in., Kodeks wyborczy. Komentarz, Warszawa 2014, LEX).

[5] Art. 426 § 6 kodeksu wyborczego.

[6] Art. 426 § 3 kodeksu wyborczego.

[7] Wszystkie te dane – poza podpisem – nie muszą być wypełnione przez samego wyborcę (S. Kowalski, Karnoprawna ochrona wykazu podpisów wyborców w wyborach samorządowych, „Prokuratura i Prawo” 2014, nr 9, s. 76.



Autor:
Beniamin Rozczyński

prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego ze szczególnym uwzględnieniem upraszczania i elektronizacji procedury administracyjnej oraz prawa samorządowego i prawa nieruchomości


TAGI: Rada gminy, Radni, Samorząd, Wójt, Wybory samorządowe,



Tekst pochodzi z portalu Prawo Dla Samorządu