Portal prowadzi ZIEMSKI&PARTNERS KANCELARIA PRAWNA
Kostrzewska, Kołodziejczak i Wspólnicy sp. k.
Ziemski & Partners
Portal prowadzi ZIEMSKI&PARTNERS KANCELARIA PRAWNA
Kostrzewska, Kołodziejczak i Wspólnicy sp. k.
Ziemski & Partners

Ograniczenie jawności prac komisji rewizyjnej rady gminy jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach

08.10.2026
Ograniczenie jawności prac komisji rewizyjnej rady gminy jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przypomniał, że posiedzenia obsadzonych w drodze wyborów kolegialnych organów władzy publicznej, w tym rady gminy i jej komisji, są, co do zasady, otwarte i dostępne dla mieszkańców. Ich jawność może być ograniczona tylko w szczególnych przypadkach i wyłącznie na podstawie przepisu ustawowego.

W lipcu bieżącego roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu[1] wydał wyrok[2], w którym przesądził, że komisja rewizyjna rady gminy nie może arbitralnie decydować o jawności swoich posiedzeń. Sąd przypomniał, że zasadą jest ich otwartość oraz dostępność dla mieszkańców. Mają oni zatem swobodne prawo uczestniczyć w obradach i posiedzeniach rady oraz jej komisji. Prawo to nie ma przy tym charakteru absolutnego. Sąd podkreślił, że może ono podlegać ustawowo określonym wyjątkom. Przypadkiem takim nie jest jednak dyskusja dotycząca wynagrodzenia członków zarządów spółek komunalnych.

Okoliczności sprawy

Komisja rewizyjna rady miasta jednej z wielkopolskich miejscowości podjęła decyzję o wyłączeniu jawności swoich obrad w punkcie dotyczącym kontroli wynagrodzeń w spółkach z udziałem miasta oraz celów zarządczych w poszczególnych spółkach. Powołała się ona przy tym na przepis z art. 11 ust. 1 u.z.k.w.o.[3], który wyłącza jawność informacji dotyczących celów zarządczych, wagi tych celów, a także kryteriów ich realizacji i rozliczania, spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego, w których posiadają one uprawnienia takie jak przedsiębiorca dominujący[4].

Decyzja ta spotkała się z oporem jednego z mieszkańców, który bezskutecznie próbował wyegzekwować możliwość udziału w całości obrad komisji. Po tym fakcie zaskarżył on czynność jej przewodniczącego w zakresie utajnienia części jej obrad do WSA w Poznaniu.
W przedłożonej przez siebie skardze powoływał się on na zasadę jawności działania organów gminy[5] oraz prawo obywateli do uzyskiwania wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji[6]. Odnosząc się z kolei do powoływania się przez komisję na art. 11 ust. 1 u.z.k.w.o. podkreślił, że ograniczenie prawa do informacji nie może być stosowane automatycznie i powinno spełniać wymogi wynikające Konstytucji[7], w tym dotyczące celowości i proporcjonalności ograniczenia. W jego ocenie komisja nie spełniła tych wymogów, nie przedstawiła bowiem wystarczającego uzasadnienia wskazującego na konieczność wyłączenia jawności części posiedzenia.

W odpowiedzi przewodniczący komisji rewizyjnej podtrzymał, że podjęte przez niego działania były konieczne. W jego opinii wyznaczanie celów zarządczych oraz ocena stopnia ich realizacji w spółkach z udziałem miasta są informacjami niejawnymi i mogą stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa tychże spółek.

Stanowisko Sądu

Uzasadniając podjęte przez siebie rozstrzygnięcie WSA zwrócił uwagę na to, że zasada jawności działania organów wykonujących władzę publiczną nie jest absolutna.  Dotyczy to także kolegialnych organów samorządu terytorialnego oraz ich organów wewnętrznych, takich jak komisja rady gminy. Jeżeli zatem ustawa szczególna ogranicza prawo do informacji publicznej ze względu na określone przesłanki, to jest to jedno z ograniczeń jawności działania organów gminy, które ustawodawca dopuszcza.

Sąd przyznał przy tym rację komisji, uznając, że wyłączanie dostępu do informacji o jej działalności jest uzasadnione w oparciu o art. 11 ust. 1 u.z.k.w. Przepis ten, wyłączający jawność określonych informacji, stanowi samodzielną podstawę do odmowy udostępnienia informacji lub wyłączenia jawności posiedzeń organów dotyczących celów zarządczych, wagi tych celów, a także kryteriów ich realizacji i rozliczania w niektórych spółkach.
W konsekwencji, przewodniczący komisji w ramach był uprawniony do odmowy wstępu publiczności na tę część posiedzenia komisji, na której były omawiane zagadnienia dotyczące celów zarządczych w poszczególnych spółkach miejskich.

Sąd zdecydował przy tym jednak, że w pełni nieuprawnione było wyłączenie jawności posiedzenia komisji rewizyjnej w części dotyczącej analizy zasad ustalania wynagrodzeń członków zarządów spółek miejskich. W jego opinii bezsporne jest bowiem, że są to informacje publiczne. Jeżeli zatem na posiedzeniu komisji są omawiane sprawy tego typu to obywatele powinni mieć możliwość w nim uczestniczyć, nawet jeżeli zapewnienie im udziału wiążę się z trudnościami organizacyjnymi. Nieuzasadnione są przy tym tłumaczenia, na które również powoływała się komisja, że zaplanowany tok dyskusji nie dawał możliwości łatwego odseparowania części dotyczącej informacji o celach zarządczych spółek od debaty nad wynagrodzeniami członków ich zarządów. W tym zakresie Sąd podkreślił, że organ musi zawsze pozostawać w gotowości do podjęcia ponadstandardowych działań organizacyjnych i technicznych, by umożliwić społeczeństwu realny udział w posiedzeniu organu kontrolnego gminy. Innymi słowy organ powinien tak organizować swoje obrady, żeby w pełni odseparować kwestie jawne od niejawnych tak, żeby dostęp obywateli do tych pierwszych nie był nadmiernie ograniczany. Tylko takie postępowanie zapewnia realizację konstytucyjnego prawa do uczestniczenia w obradach organów kolegialnych jednostek samorządu terytorialnego i ich komisji, przy jednoczesnym uzasadnionym ograniczeniu dostępu do niektórych informacji.

Podsumowując swoją argumentację Sąd przyznał, że komisja ma możliwość ograniczenia dostępu mieszkańców do niektórych informacji, ale może to następować tylko w drodze wyjątku. Wszelkie odstępstwa od zasady jawności życia publicznego muszą być w związku z tym wykładane ściśle i tak też stosowane, zgodnie z zasadą, że wyjątków się nie rozszerza.

Podsumowanie

Opisane powyżej orzeczenie wpisuje się w utrwaloną już linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą wszelkie przepisy ograniczające prawo obywateli do informacji publicznej powinny być interpretowane jak najściślej. WSA w Poznaniu potwierdził, że posiedzenia rady gminy i jej komisji powinny co do zasady być jawne, a ich utajnienie jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie wyraźnego przepisu ustawy. W przypadku komisji rewizyjnej możliwe jest ograniczenie jawności w zakresie informacji dotyczących celów zarządczych spółek komunalnych, lecz nie w odniesieniu do zasad ustalania i wysokości wynagrodzeń członków ich zarządów. Sąd podkreślił zatem, że wszelkie wyjątki od zasady jawności życia publicznego należy interpretować ściśle, a organy gminy powinny podejmować odpowiednie działania organizacyjne, aby zapewnić mieszkańcom realny udział w jawnej części posiedzeń.


[1] Dalej nazywany „WSA w Poznaniu” albo „Sądem”.

[2] Omawiane orzeczenie: Wyrok WSA w Poznaniu z 9.07.2026 r., II SA/Po 369/26, LEX nr 4135838.

[3] Tj. ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1907 z późn. zm.).

[4] Art. 11 ust. 1 u.z.k.w.o.: wskazuje, że w spółce, w stosunku do której podmiot określony w art. 1 ust. 1 u.k.z.w. posiada uprawnienia takie jak przedsiębiorca dominujący w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów:

1) uchwała w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków organu zarządzającego,

2) uchwała, o której mowa w art. 10,

3) uzasadnienie, o którym mowa w art. 4 ust. 3,

4) uzasadnienie, o którym mowa w art. 9 ust. 4

– z wyłączeniem informacji dotyczących celów zarządczych, wagi tych celów, a także kryteriów ich realizacji i rozliczania, są jawne, nie podlegają ochronie danych osobowych ani tajemnicy przedsiębiorstwa i są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej podmiotu uprawnionego do wykonywania praw udziałowych.

[5] Art. 11b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662 z późn. zm.) – dalej jako „u.s.g.” stanowi, że działalność organów gminy jest jawna, a ograniczenie tej jawności może wynikać wyłącznie z ustaw.

[6] Art. 11b ust. 2 u.s.g. uzupełnia, że jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów gminy i komisji rady gminy.

[7] Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą przy tym naruszać istoty wolności i praw.

Portal tworzony przez prawników
ZIEMSKI&PARTNERS KANCELARIA PRAWNA
Kostrzewska, Kołodziejczak i Wspólnicy sp. k.

Przejdź do strony >>