Gdzie płacić podatek od środków transportowych, gdy spółka posiada jednostki terenowe?

W spółkach, w których istnieją wyodrębnione jednostki organizacyjne (terenowe), do których przypisane są określone pojazdy, podlegające opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych, decydujące znaczenie ma ich lokalizacja. To tam będą składane deklaracje i będzie płacony podatek. Nie musi to być oddział rejestrowy wpisany do KRS, lecz jakiekolwiek jednostki wyodrębnione organizacyjnie na podstawie dokumentacji wewnętrznej spółki.

Sprawa rozpatrywana przez NSA pod sygn. III FSK 1559/25 dotyczyła spółki, która złożyła korektę deklaracji i wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od środków transportowych w gminie, w której posiadała jednostkę terenową. Powołała się na ustalenia poczynione w następstwie wewnętrznych działań kontrolnych oraz brak wpisania do KRS tej jednostki jako oddziału, braku jej samobilansowania oraz braku odrębnej księgowości.

Organ odmówił stwierdzenia nadpłaty. Uznał, że okolicznością rozstrzygającą o właściwości miejscowej nie jest brak formalnego wyodrębnienia oddziału spółki ujawnionego w KRS. Zdaniem organu, istotne znaczenie miało to, że na terenie gminy funkcjonowała jednostka terenowa spółki, której przypisane były środki transportowe podlegające opodatkowaniu.

Prawidłowość stanowiska organu potwierdziło SKO oraz sąd, zarówno I, jak i II instancji.

W wyroku NSA w pierwszej kolejności przywołano podstawę prawną. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 upol: obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych na terytorium RP jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu.

Stosowanie natomiast do art. 9 ust. 7 upol: organem właściwym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ podatkowy, na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika, a w przypadku przedsiębiorstwa wielozakładowego lub podmiotu, w którego skład wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne – organ podatkowy, na terenie którego znajduje się zakład lub jednostka posiadająca środki transportowe podlegające opodatkowaniu.

Następnie wyjaśniono, że przytoczone przepisy pełnią odmienne funkcje. Pierwszy – określa podatnika, natomiast drugi – reguluje właściwość miejscową organu podatkowego. W przedmiotowej sprawie nie ulegało wątpliwości, że spółka jako właściciel była podatnikiem. Zagadnienie wymagające rozstrzygnięcia dotyczyło wyłącznie tego, czy w świetle art. 9 ust. 7 upol właściwość miejscową należało ustalić według siedziby spółki, czy według miejsca położenia jednostki posiadającej środki transportowe.

Zdaniem sądu nie można podzielić stanowiska spółki, że brak wpisu jednostki terenowej do rejestru przedsiębiorców KRS przesądza o właściwości organu według siedziby Spółki. Wpis oddziału do tego rejestru jest istotnym instrumentem jawności rejestrowej, może stanowić ważny dowód organizacyjnego wyodrębnienia oddziału, nie jest jednak wskazany jako warunek zastosowania szczególnej reguły właściwości miejscowej. Ustawodawca nie odwołał się w przywołanym przepisie do oddziału ujawnionego w rejestrze przedsiębiorców, lecz do przedsiębiorstwa wielozakładowego, zakładu oraz wydzielonej jednostki organizacyjnej posiadającej środki transportowe podlegające opodatkowaniu.

Znaczenie tego rozróżnienia jest istotne. KRS nie jest rejestrem wszystkich wewnętrznych struktur organizacyjnych osoby prawnej. Ujawnieniu w nim podlegają dane określone ustawowo, w tym dane dotyczące oddziałów, jeżeli podmiot takie oddziały posiada. Brak wpisu oddziału w KRS nie może więc bez dalszej analizy oznaczać, że w strukturze osoby prawnej nie funkcjonuje żadna jednostka organizacyjna. W sprawie nie chodzi bowiem o ustalenie skutków rejestrowych utworzenia oddziału, lecz o ocenę, czy w strukturze spółki funkcjonowała wydzielona jednostka organizacyjna posiadająca konkretne środki transportowe.

Również argumentacja odwołująca się do braku samobilansowania jednostki terenowej nie prowadzi do odmiennego wniosku. Oddział samobilansujący jest kategorią prawa bilansowego. Charakteryzuje się prowadzeniem własnych ksiąg rachunkowych i sporządzaniem własnego sprawozdania finansowego. Przywołany przepis nie posługuje się jednak pojęciem oddziału samobilansującego, nie wymaga odrębnego sporządzania sprawozdania finansowego i nie uzależnia właściwości miejscowej od samodzielności rachunkowej jednostki. Odrębna księgowość mogłaby wzmacniać tezę o wyodrębnieniu jednostki, ale jej brak nie może być traktowany jako okoliczność definitywnie wykluczająca zastosowanie tego przepisu.

W analizowanej sprawie Spółka utworzyła na podstawie Regulaminu Organizacyjnego Przedsiębiorstwa Spółki jednostkę terenową pod nazwą „Oddział Dystrybucji”, a jednostka ta została wyposażona w środki transportowe. Dodatkowo, dokumenty (takie jak karty informacyjne pojazdów, protokoły przekazania pojazdów, faktury oraz wnioski o dokonanie zmian w dowodach rejestracyjnych) potwierdzały, że pojazdy nie były jedynie abstrakcyjnie własnością Spółki, lecz pozostawały w związku organizacyjnym i faktycznym z jednostką terenową działającą w innej gminie. Na tej podstawie uznano, że podatek powinien być płacony w gminie, gdzie znajdował się „Oddział Dystrybucji”, mimo że oddział ten nie był formalnie wpisany do KRS.

Omawiany wyrok pozostaje zgodny z dotychczasowych orzecznictwem NSA. Przykładowo w postanowieniu z 29.02.2024 r. wskazano, że kryterium ustalenia właściwości miejscowej organu podatkowego obejmuje trzy elementy:

• wydzielenie jednostki organizacyjnej,
• ustalenie organu podatkowego według siedziby tej jednostki oraz
• stwierdzenie, że wydzielona jednostka posiada konkretnie określone środki transportowe podlegające opodatkowaniu.