Zamówieniowa limitacja odległości instalacji

Materia dopuszczalności ograniczenia lub premiowania odległości instalacji w przetargu na zagospodarowanie odpadów komunalnych, przeprowadzanym w warunkach ustawowej deregionalizacji, była przedmiotem szeregu wyroków Krajowej Izby Odwoławczej[1]. Dorobek ten został uzupełniony o wyrok z dnia 26 marca 2026 r., KIO 742/26, w którym Izba dozwoliła, warunkowo, na wprowadzenie tytułowego ograniczenia.

Izba wydając wyrok z dnia 26 marca 2026 r., rozpatrywała zarzut naruszenia art. 99 ust. 1, 2 i 4 w zw. z naruszeniem art. 16 pkt 1 i 3 P.z.p. w zw. z naruszeniem art. 17 ust. 1 ustawy P.z.p. poprzez sformułowanie w opisie przedmiotu zamówienia wymogu, aby miejsce przyjęcia niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych oraz bioodpadów zlokalizowane było w odległości nie dalszej niż 45 km od siedziby zamawiającego.

Postępowanie na zagospodarowanie odpadów, funkcjonalnie powiązane było z zamówieniem in-house na odbiór odpadów komunalnych. Zamawiający w ramach obrony ustanowionych wymogów, powoływał się w szczególności na czynniki ekologiczne związane z mniejszą ilością emisji substancji szkodliwych do atmosfery w związku z transportem odpadów na krótszych trasach oraz czynnik ekonomiczny. Drugi z wymieniony konkretyzowany był obliczeniami podmiotu wewnętrznego odpowiedzialnego za świadczenie usług odbiorowych. Dodatkowym czynnikiem pozostawałoby to, że w odległości od siedziby zamawiającego funkcjonuje co najmniej 5 podmiotów mogących świadczyć usługę zagospodarowania odpadów.

Izba oceniając powyższe podkreśliła, że „Zamawiający ze względu na aspekt ekonomiczny – koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami obejmujące koszt zagospodarowania odpadów komunalnych, których dotyczy przetarg i koszty ponoszone bezpośrednio przez gminę m.in. transportu i ich odbioru od właścicieli nieruchomości, miał podstawy uwzględniać terytorialne ograniczenie miejsca realizacji przedmiotu zamówienia. Niewątpliwie zwiększona ilość kilometrów wynikająca z odległości w jakiej zlokalizowane jest miejsce przekazania odpadów lub stacja przeładunkowa wpływa na koszty transportu, a w konsekwencji na wysokość rekompensaty ponoszonej przez Zamawiającego w ramach rozliczenia usługi realizowanej przez spółkę w trybie in-house. Dalej w konsekwencji wpływa na ogólny koszt systemu i wysokość składki ponoszonej przez mieszkańca. Opłata bowiem jaką wnoszą mieszkańcy obejmuje nie tylko zagospodarowanie odpadów, ale również ich odbiór i transport. Zatem w obiektywnym interesie ekonomicznym Zamawiającego jest transport do jak najbliższego miejsca przekazania odpadów lub stacji przeładunkowej.

(…)

Izba zwraca uwagę, że ocenie podlegają okoliczności, o których wiedzę miał lub mógł mieć dostępną wykonawca na dzień ogłaszania przez Zamawiającego przetargu. W konkluzji Izba stwierdza, że w odwołaniu nie podważono argumentacji Zamawiającego, że wprowadzając ograniczenie terytorialne uwzględniano zasadę bliskości i aspekty środowiskowe, co jest spójne z unijną polityką zamówień proekologicznych oraz krajowymi przepisami o odpadach, promującymi przetwarzanie odpadów w pobliżu miejsca ich wytworzenia.”

Przywołany wyrok Izby, należy rozpatrywać również w perspektywie uprzednich niepowodzeń przy okazji przeprowadzania postępowań, w których dozwolono na dalsze położenie miejsc przyjęcia odpadów. Postępowania te były unieważniane, w tym ze względu na przekroczenia możliwości budżetowych zamawiającego.

[1] https://prawodlasamorzadu.pl/2021-09-02-watpliwosci-dotyczace-premiowania-odleglosci-instalacji-do-zagospodarowania-odpadow-komunalnych/