Ułatwienia dla osób z niepełnosprawnością słuchową ws. informacji publicznej i petycji

Dnia 2 czerwca 2026 r. do Sejmu wpłynął jako druk nr 2721 projekt Komisji ds. Petycji o zmianie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz ustawy o petycjach umożliwiający osobom z niepełnosprawnością słuchową składanie wniosków o informację publiczną oraz petycji w formie nagrania audiowizualnego z przekazem w PJM lub SJM.

Jest to odpowiedź na petycje złożone przez Stowarzyszenie Polski Instytut Praw Głuchych. Celem projektu jest ułatwienie osobom niesłyszącym i niedosłyszącym samodzielnego korzystania z praw obywatelskich.

Dnia 3 lipca 2026 r. projekt skierowano do I czytania w komisjach sejmowych.

Identyfikowany Problem

Obowiązująca ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się umożliwia osobom niesłyszącym i niedosłyszącym komunikację z wybranymi organami i instytucjami, ale nie pozwala na złożenie wniosku o informację publiczną ani petycji w formie innej niż pisemna. Stwarza to tym osobom barierę językową, albowiem dla wielu osób głuchych język polski pozostaje trudny do pełnego opanowania, a jedynym w pełni zrozumiałym językiem jest język migowy. W praktyce zmusza to do korzystania z pomocy osoby słyszącej, co ogranicza samodzielne korzystanie z praw obywatelskich.

Obecny stan prawny nie realizuje zatem w pełni przepisów Konstytucji RP, tj. art. 61 ust. 1 i 2 regulujących prawo do informacji, art. 63 ustanawiającego prawo do składania petycji, skarg i wniosków, art. 32 ust. 1 i 2 ustanawiającego obowiązek równego traktowania oraz zakaz dyskryminacji oraz art. 69 ustanawiający obowiązek udzielania osobom niepełnosprawnym pomocy w komunikacji społecznej.

Zakres projektowanych zmian

Projekt przewiduje w ustawie o dostępie do informacji publicznej:

1. dodanie ust. 1a w art. 10: Osoba, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się, może złożyć wniosek o informację publiczną w formie nagrania audiowizualnego w polskim języku migowym lub systemie językowo-migowym.;
2. zmiana ust. 2 w art. 10: Informacja publiczna udostępniana niezwłocznie może być przekazana ustnie lub pisemnie także bez wniosku, o którym mowa w ust. 1a.

Jeśli chodzi o ustawę o petycjach:

1. dodanie ust. 6 w art. 4: Osoba, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o języku migowym, może złożyć petycję w całości lub części w formie nagrania audiowizualnego w polskim języku migowym lub systemie językowo-migowym.;
2. dodanie ust. 1a w art. 8: Gdy petycja ma formę nagrania, na stronie podmiotu rozpatrującego zamieszcza się transkrypcję nagrania zamiast skanu petycji.

Wniosek lub petycja może być złożona w całości lub części jako film w Polskim Języku Migowym lub Systemie Językowo-Migowym. Dodatkowe informacje mogą być dołączone w nagraniu lub w „piśmie przewodnim”. Na stronie internetowej zamieszcza się transkrypcję nagrania, a w razie potrzeby także skan pisma przewodniego.

Wejście w życie

Ustawa ma wejść w życie po 60 dniach od ogłoszenia. Nie wymaga zmian aktów wykonawczych.