Poziom przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu za 2025 r.

Choć od kilku miesięcy żyjemy w roku 2026, to nadal nie ma pewności co do tego jaki poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych były zobowiązane uzyskać gminy (i przedsiębiorcy zbierający odpady komunalne) w zakończonym 2025 r. W procesie legislacyjnym utknął bowiem rządowy projekt zmieniający ten poziom z mocą wsteczną. Właściwe organy nie mają zatem jasności czy i w jakiej wysokości powinny być nakładane kary za nieosiągnięcie tego poziomu.

Minął już czas podsumowań roku 2025. Do dnia 31 marca 2026 r. wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast byli zobowiązani do sporządzania rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi. Dla przedsiębiorców zbierających odpady komunalne termin na złożenie stosownych sprawozdań upłynął już w dniu 31 stycznia 2026 r.

Wspomniane sprawozdania są, co do zasady, podstawą do określenia czy dany podmiot osiągnął wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 3b ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach[1] (dalej jako „u.u.c.p.g.”) poziom ten za 2025 r. wynosi 55%. Teoretycznie zatem właściwe organy mogą zacząć sprawdzanie, które z podmiotów nie osiągnęły w ubiegłym roku wymaganego poziomu i wszcząć postępowania w zakresie wymierzenia kar za nieosiągnięcie tego poziomu.

Sprawa nie jest jednak tak oczywista.

W chwili obecnej procedowany jest rządowy projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, który otrzymał oznaczenie „UC100” (będzie też dalej zwany „projektem UC100”).  Nowa wersja tego projektu (opublikowana na stronie Rządowego Centrum Legislacji w dniu 20 marca 2026 r.) przewiduje w szczególności zmianę art. 3b ust. 1 pkt 5 u.u.c.p.g., zgodnie z którą wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za 2025 r. zostanie obniżony 50% (art. 197 pkt 3 projektu UC100). Jak zaś przewiduje art. 239 pkt 2 projektu UC100 „art. 197 pkt 3, który wchodzi w życie z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i ma zastosowanie od dnia 31 grudnia 2025 r.;”.

Jeśli zatem proponowany projekt UC100 zostanie uchwalony, to zmieni z mocą wsteczną (od dnia 31 grudnia 2025 r.) wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za 2025 r.

Niepewność związana z tym projektem wynika, co oczywiste, z ryzyka politycznego. Co prawda, projekt przygotowało Ministerstwo Klimatu i Środowiska, a rząd posiada większość parlamentarną, zatem przyjęcie wskazanego przez parlament nie powinno być problematyczne, jednak nie wiadomo jak ten projekt oceni prezydent. Nie ma zatem wcale pewności czy ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (projekt UC 100) zostanie uchwalona, a jeżeli tak, to kiedy nastąpi jej publikacja w Dzienniku Ustaw.

Kwestia ta ma kluczowe znaczenie. Co prawda, organy nakładające administracyjne kary pieniężne są związane treścią obecnie obowiązujących przepisów, a więc wiąże je obecna treść art. 3b ust. 1 pkt 5 u.u.c.p.g., zgodnie z którą poziom za 2025 r. wynosi 55%. Teoretycznie nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby organy wydawały stosowne decyzje przyjmując taki właśnie poziom.

Jeżeli jednak okaże się, że projekt UC100 zostanie uchwalony i wejdzie w życie, to wszystkie wydane do tej pory decyzje administracyjne dotyczące wskazanego poziomu okażą się niezgodne z nowym (ale działającym wstecz) prawem. Wszystkie takie decyzje podlegałyby zatem uchyleniu.

W tych okolicznościach, jak się wydaje, jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest wstrzymanie się przez właściwe organy z wszczynaniem postępowań w zakresie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2025 r. do czasu, gdy wyjaśni się, czy projekt UC100 wejdzie w życie.

Pozostaje mieć nadzieję, że prace nad uchwaleniem ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (projekt UC 100) będą przebiegały jak najszybciej. Jeśli prace nad projektem UC100 będą się przedłużać, to wydłuży się również okres niepewności co do prawa w tym zakresie, co może w przyszłości spowodować chaos związany z koniecznością uchylenia już wydanych decyzji.

[1] T.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 733.