Ulgi w opłacie śmieciowej nie ma, jeśli członkowie rodziny wielodzietnej nie mieszkają razem

Naczelny Sąd Administracyjny wydał kolejny wyrok, w którym potwierdził, że ulga w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie przysługuje, gdy w gospodarstwie domowym mieszka jeden lub dwóch członków rodziny wielodzietnej.

W wyroku z 13 lutego 2026 r. NSA podzielił stanowisko sądu I instancji i oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez spółdzielnię mieszkaniową (podmiot zobowiązany w opłacie). Jedyny zarzut kasacyjny skarżącej sprowadzał się do naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię a w konsekwencji uznanie, iż uprawnienie do zastosowania zwolnienia w wysokości 50% opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest możliwe wyłącznie w przypadku zamieszkiwania w danym lokalu wszystkich członków rodziny wielodzietnej.

Stan faktyczny sprawy był niesporny: w kilku lokalach mieszczących się w budynku wielolokalowym zamieszkiwali członkowie rodzin wielodzietnych – w części lokali była to jedna osoba, w innych lokalach – dwie. Spór w sprawie dotyczył natomiast tego, czy powyższe uzasadnia zastosowanie 50% ulgi w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, którego to uprawnienia skarżąca dopatrywała się w treści art. 6k ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.) oraz w odpowiednim przepisie uchwały rady gminy.

Za wcześniejszym swoim orzeczeniem NSA przypomniał, że przepis art. 6k ust. 4 u.c.p.g. zawiera normę kompetencyjną, dającą radzie gminy możliwość podjęcia uchwały o zwolnieniu w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 z późn zm.), lub rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1512).

Przywołana regulacja prawna stanowi podstawę do wydania aktu prawa miejscowego, regulującego wymienione wyżej kwestie na terenie danej gminy. Sama w sobie nie może natomiast stanowić podstawy prawnej do ubiegania się o zwolnienie z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują rodziny wielodzietne. Sąd kasacyjny podkreślił przy tym, że użycie przez ustawodawcę w treści art. 6k ust. 4 u.c.p.g. zwrotu „może zwolnić” wskazuje, że kompetencje organu stanowiącego do wprowadzenia zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami w całości lub w części mają charakter fakultatywny. Tym samym rada gminy nie ma obowiązku podejmowania takiej uchwały, gdyż pozostaje to jedynie w zakresie jej uprawnień (zob. komentarz do art. 6 u.c.p.g. – M. Budziarek, A. Szymczak, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, WKP 2021).

W rozpatrywanej sprawie na podstawie upoważnienia zawartego w art. 6k ust. 4 u.c.p.g. Rada Miasta podjęła taką uchwałę i wprowadziła zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części nieruchomości na których zamieszkują rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny.

NSA stwierdził kategorycznie, że zarówno z art. 6k ust. 4 u.c.p.g., jak i z odpowiedniego przepisu uchwały Rady Miasta wynika, że warunkiem zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest to, aby nieruchomość była zamieszkała przez rodzinę wielodzietną, o której mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny. Użyty przez ustawodawcę i uchwałodawcę zwrot: „zamieszkała przez rodzinę wielodzietną”, oznacza konieczność zamieszkania nieruchomości przez całą rodzinę wielodzietną w rozumieniu ustawy o Karcie Dużej Rodziny. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, przez rodzinę wielodzietną należy rozumieć rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek.

Tym samym, zdaniem NSA, w świetle przywołanych regulacji prawnych, organy administracyjne oraz Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznały, że skoro sporne nieruchomości nie były zamieszkiwane przez rodziny wielodzietne, a jedynie przez jej jednego lub dwóch członków, to żadna z osób zamieszkujących na nieruchomości nie powinna korzystać ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o którym mowa w § 6 uchwały. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, sam fakt, że osoby te są członkami rodziny wielodzietnej i legitymują się Kartą Dużej Rodziny, nie uprawnia do zastosowania omawianego zwolnienia.

Z tych względów zarzuty dotyczące naruszenia uchwały Rady Miasta w zw. z art. 6k ust. 4 u.c.p.g. w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o Karcie Dużej Rodziny uznane zostały przez Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne.