Wizyjny system kontroli miejsc magazynowania lub składowania odpadów – najczęstsze naruszenia ujawniane w wyniku kontroli WIOŚ

Choć obowiązek prowadzenia wizyjnego systemu kontroli miejsc magazynowania lub składowania odpadów istnieje od 2019 r., kontrole Inspekcji Ochrony Środowiska prowadzone u posiadaczy odpadów obowiązanych do prowadzenia takiego systemu niezmiennie wykazują występowanie naruszeń związanych z realizacją tego obowiązku.

Kogo dotyczy obowiązek prowadzenia wizyjnego systemu kontroli miejsc magazynowania lub składowania odpadów?

Zgodnie z art. 25 ust. 6a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach^[1] do prowadzenia wizyjnego systemu kontroli obowiązani są zarządzający składowiskami odpadów,
a także posiadacze odpadów prowadzący magazynowanie odpadów (z wyjątkiem wstępnego magazynowania odpadów przez ich wytwórcę), obowiązani do uzyskania:

• zezwolenia na zbieranie odpadów,
• zezwolenia na przetwarzanie odpadów,
• pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów,
• pozwolenia zintegrowanego uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów.

Dodatkowo, posiadacze odpadów magazynujący lub składujący odpady palne takie jak:

1. paliwo alternatywne oraz odpady przeznaczone bezpośrednio do produkcji takiego paliwa,
2. papier oraz tektura,
3. tekstylia,
4. odpady wielkogabarytowe, z wyłączeniem odpadów metali,
5. tworzywa sztuczne, w tym folia, oraz opony i inne odpady z gumy,
6. drewno i odpady drewnopochodne,
7. odpady pochodzące z przetwarzania odpadów komunalnych, z wyłączeniem odpadów pochodzących z termicznego przetwarzania odpadów,
8. odpady wielomateriałowe złożone z materiałów, o których mowa w pkt 2, 3, 5 lub 6

obowiązani są do zapewnienia właściwemu miejscowo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska dostępność obrazu rejestrowanego w czasie rzeczywistym przez wizyjny system kontroli miejsc magazynowania tych odpadów, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

Jakie uchybienia są najczęściej ujawniane podczas kontroli WIOŚ?

Niezapewnienie dostępności w czasie rzeczywistym obrazu z wizyjnego systemu kontroli miejsc magazynowania lub składowania odpadów palnych

Jednym z najczęściej stwierdzanych uchybień związanych z prowadzeniem monitoringu wizyjnego jest niezapewnienie dostępności w czasie rzeczywistym obrazu z wizyjnego systemu kontroli miejsc magazynowania lub składowania odpadów palnych.

Niejednokrotnie tego rodzaju naruszenie polega na nieprzekazaniu WIOŚ danych umożliwiających Organowi logowanie do tego systemu za pomocą systemu teleinformatycznego i często bywa spowodowane tym, że posiadacze odpadów zapominają przesłać do WIOŚ dokument zawierający dane do logowania lub przez pomyłkę przesyłają nieprawidłowe dane.

Ponadto, nierzadko bywa tak, że o fakcie nieprzekazania Organowi danych do logowania posiadacz odpadów dowiaduje się dopiero w trakcie kontroli WIOŚ. Należy pamiętać, że dostęp do podglądu z monitoringu jest uprawnieniem inspektorów, z którego mogą korzystać i często korzystają w trakcie prowadzonej kontroli (art. 25 ust. 6g pkt 1 u.o.).

Należy zatem pamiętać, aby wojewódzki inspektor ochrony środowiska zawsze dysponował aktualnymi i prawidłowymi danymi do logowania. Każda zmiana parametrów wizyjnego systemu kontroli, pociągająca za sobą zmianę tych danych powoduje konieczność niezwłocznego przekazania Organowi najnowszych danych.

Osobną kwestią, którą należy mieć na względzie przy prowadzeniu wizyjnego systemu kontroli jest zapewnienie odpowiednio szybkiego i stabilnego łącza internetowego. Brak możliwości połączenia się przez inspektorów z przyczyn technicznych leżących po stronie posiadacza odpadów (w tym
np. niewystarczające zabezpieczenie urządzeń przed wpływem czynników atmosferycznych lub działaniem dzikich zwierząt) może zostać uznany
za naruszenie wymagań dot. prowadzenia tego systemu.   

Nieobjęcie wizyjnym systemem kontroli wszystkich miejsc magazynowania odpadów

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów^[2] określa wymagania, które powinien spełniać wizyjny system kontroli miejsc magazynowania lub składowania odpadów. Oprócz zagadnień technicznych dotyczących urządzeń, z których system ten się składa oraz warunków przechowywania i udostępniania zapisów obrazu, rozporządzenie precyzuje także, jakie miejsca powinny znaleźć się w zasięgu kamer.

Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, w zależności od powierzchni magazynowanych lub składowanych odpadów oraz sposobu ich magazynowania lub składowania, wizyjny system kontroli powinien obejmować całą powierzchnię tych odpadów lub stosowną jej część, a także takie obiekty jak drogi dojazdowe czy bramy wjazdowe i wyjazdowe.

W związku z powyższym, prowadząc wizyjny system kontroli miejsc magazynowania lub składowania odpadów, celem zminimalizowania ryzyka stwierdzenia naruszenia w trakcie kontroli WIOŚ należy upewnić się, że w obrębie zakładu zainstalowana została wystarczająca liczba kamer, które swym zasięgiem obejmują wszystkie miejsca wskazane w § 2 rozporządzenia z 2019 r.

Nieprzechowywanie zapisu obrazu wizyjnego systemu kontroli miejsc magazynowania lub składowania odpadów

Zgodnie z art. 25 ust. 6b u.o., obraz rejestrowany przez kamery wchodzące w skład wizyjnego systemu kontroli powinien być zapisywany na odpowiednio zabezpieczonym nośniku i przechowywany przez okres wynoszący miesiąc od daty dokonania zapisu.

Ponadto, § 4 rozporządzenia z 2019 r. określa wymagania techniczne, które powinien spełniać nośnik, na którym zapisywany jest obraz z kamer. W treści tego przepisu wskazano m. in., że taki nośnik powinien cechować się pojemnością umożliwiającą przechowywanie zarejestrowanego obrazu przez jeden miesiąc (po upływie tego czasu zapis podlega skasowaniu).

Dodatkowo wymaga się, aby nośnik danych był należycie zabezpieczony przed utratą danych, w tym powinien być zabezpieczony przed szkodliwym wpływem takich czynników jak temperatura, światło, promieniowanie czy ogień, a także przed szkodliwym działaniem środków chemicznych. Powinien być również stosownie zabezpieczony przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz dostępem osób nieuprawnionych.

Stwierdzenie przez inspektorów, że obraz z kamer nie jest zapisywany na nośniku danych, wystąpiły przerwy w zapisie lub doszło do utraty zapisów z wizyjnego systemu kontroli (w tym także przypadkowe) może zostać uznane za przejaw prowadzenia tego systemu w sposób niezgodny z wymaganiami. Z tego też względu należy upewnić się, że obraz rejestrowany przez kamery zainstalowane w obrębie zakładu jest zapisywany na nośniku w sposób niezakłócony, a zapisane nagrania przechowywane są przez miesiąc od daty zapisu.

Konsekwencje nieprowadzenia wizyjnego systemu kontroli miejsc magazynowania odpadów lub prowadzenia tego systemu niezgodnie z wymaganiami

W przypadku stwierdzenia przez inspektorów WIOŚ, że podmiot obowiązany do prowadzenia wizyjnego systemu kontroli miejsc magazynowania lub składowania odpadów takiego systemu nie prowadzi lub też prowadzi go w sposób niezgodny z wymaganiami ustanowionymi w art. 25 ust. 6a u.o., wojewódzki inspektor ochrony środowiska, zgodnie z art. 194 ust. 1 pkt 2c u.o. może nałożyć, w drodze decyzji, administracyjną karę pieniężną w wysokości od 1 000 zł do 1 000 000 zł.

[1] t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 1587 ze zm., w treści artykułu także jako „u.o.”

[2] Dz. U. z 2019 r. poz. 1755, w treści artykułu także jako „rozporządzenie z 2019 r.”