Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

16.05.2024

Zwolnienia kolejowe z kolejnymi wątpliwościami

drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Minister Finansów wydał objaśnienia podatkowe, w świetle których przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ustanawiające zwolnienia z podatku od nieruchomości dla obiektów infrastruktury usługowej (takich jak terminale towarowe), w tej części obowiązujące od 1 stycznia 2024 r., nie mogą być stosowane.

Artykuł dostępny jest dla zarejestrowanych użytkowników

Minister Finansów wydał objaśnienia podatkowe, w świetle których przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ustanawiające zwolnienia z podatku od nieruchomości dla obiektów infrastruktury usługowej (takich jak terminale towarowe), w tej części obowiązujące od 1 stycznia 2024 r., nie mogą być stosowane.

Geneza problemu

Treść przepisów zwalniających z podatku od nieruchomości infrastrukturę kolejową podlega częstym zmianom. Ostatnia nowelizacja została dokonana ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która weszła w życie od 1 stycznia 2022 r. Co istotne w części odnoszącej się do terminali towarowych zwolnienia podatkowe miały wejść w życie 1 stycznia 2023 r., jednak termin ten przesunięto na 1 stycznia 2024 r. (zob. zmiana ustawy nowelizującej dokonana ustawą z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2707)).

W uzasadnieniu do przepisów (przesuwających datę wejścia w życie zwolnień podatkowych we wskazanym zakresie  - zob. druk sejmowy nr 2764) zwrócono uwagę na konieczność przeprowadzenia uprzedniej notyfikacji wprowadzanych rozwiązań Komisji Europejskiej w zakresie badania warunków konkurencyjności między gałęziami transportu kolejowego i drogowego w kontekście wypełnienia zasad udzielania pomocy publicznej. Podkreślono, że konieczne jest wydanie rozstrzygnięcia przez Komisję Europejską co do zgodności przewidzianej w nowych przepisach pomocy ze wspólnym rynkiem. Z powyższego wynikało, że dopóki Komisja Europejska nie potwierdzi zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem grunty, budynki i budowle terminala towarowego powinny być opodatkowane na zasadach ogólnych i w ogóle nie powinny korzystać ze zwolnienia z podatku.

Ani poprzedni, ani obecny parlament nie zdołał przyjąć kolejnej ustawy odraczającej wejście w życie zwolnień podatkowych odnoszących się do obiektów infrastruktury usługowej. Jednocześnie Komisja Europejska nie potwierdziła dotychczas, że przyznawana w tej formie pomoc państwa jest zgodna ze wspólnym rynkiem. Od 1 stycznia 2024 r. art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązują w pełnym brzmieniu, odnoszącym się również do obiektów infrastruktury usługowej, stanowią część krajowego porządku prawnego. Podatnicy dysponujący takim majątkiem w deklaracjach składanych w styczniu br. mogli zatem grunty, budynki i budowle wchodzące w skład terminala towarowego (OIU), a także związane z nim grunty stanowiące obszar kolejowy, wykazać jako zwolnione z podatku. Jednocześnie w związku z niezakończeniem procesu notyfikacji przepisów mających na celu wprowadzenie omawianych zwolnień z podatku od nieruchomości sytuacja taka narusza prawo UE, co rodzi pytanie o możliwość ich stosowania.

Objaśnienia MF

Do powyższej kwestii odnoszą się objaśnienia podatkowe MF z dnia 08 maja 2024 r. „Stosowanie od 1 stycznia 2024 r. zwolnienia z podatku od nieruchomości w odniesieniu do kolejowych terminali towarowych”. W objaśnieniach wskazano, że rozszerzenie zwolnienia podatkowego o grunty, budynki i budowle wchodzące w skład obiektu infrastruktury usługowej, oraz inne grunty stanowiące obszar kolejowy i położone na nich budynki i budowle – w zakresie zwolnienia terminali towarowych – zostało notyfikowane Komisji Europejskiej. Program pomocowy SA.104785 ma na celu zatwierdzenie możliwości stosowania zwolnienia z podatku od nieruchomości zarządców lub operatorów terminali kolejowych w celu zrównania ich obciążeń w stosunku do zarządców innych terminali, w szczególności w sektorze transportu drogowego.

MF potwierdza, że w związku z przygotowywaniem i rozpoczęciem procesu notyfikacyjnego wejście w życie znowelizowanych przepisów w zakresie zwolnienia terminali towarowych zostało odroczone wyłącznie do końca 2023 r. Z uwagi na to, że odroczenie stosowania notyfikowanych przepisów nie zostało przedłużone na kolejny okres, to weszły one w życie z dniem 1 stycznia 2024 r., pomimo że KE do tego czasu, jak i do chwili obecnej nie zatwierdziła środka pomocy (programu pomocy SA.104785) jako zgodnego z prawem pomocy publicznej.

Wobec niezakończenia postępowania notyfikacyjnego, doszło do sytuacji, w której do krajowego porządku prawnego został wprowadzony przepis naruszający regulacje unijne dotyczące zgłaszania środków pomocy, tj. art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589. Odwołując się do tych reguł MF przypomniało, że państwo członkowskie nie może wprowadzać w życie projektowanych środków, dopóki przewidziana Traktatem procedura nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej (tzw. klauzula zawieszająca), zaś wprowadzona z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE pomoc państwa, jest „niezgodna z prawem”. Jednocześnie, jak zaznacza Minister, przepisy wprowadzające te reguły mają skutek bezpośredni, co oznacza obowiązek sądu lub innego organu, w tym organu administracji do zastosowania danego przepisu prawa unijnego jako normy, która stanowi podstawę rozstrzygnięcia w danej sprawie albo jako standardu dla oceny zgodności z prawem. W objaśnieniach przypomniano również, że niezgodna z prawem pomoc, która została wypłacona beneficjentowi podlega zwrotowi wraz z odsetkami.

Powyższe ogólne wskazania zostały również wprost odniesione do omawianych zwolnień i regulujących je przepisów. Podkreślono, że skoro zwolnienie przewidziane w art. 7 ust. 1 pkt 1 tiret pierwsze i pkt 1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zostało notyfikowane Komisji Europejskiej jako stanowiące pomoc publiczną, to do momentu wydania przez Komisję Europejską decyzji końcowej nie mogło być wprowadzone w życie. Ze względu na fakt, że postępowanie notyfikacyjne w sprawie ww. środka pomocowego nie zostało zakończone, zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE, środek ten w postaci zwolnienia z podatku od nieruchomości terminali towarowych nie może być stosowany. Zakaz ten obowiązuje państwo członkowskie, a zatem wszystkie jego organy administracyjne, w tym te zdecentralizowane. Innymi słowy wynikający z prawa UE obowiązek pominięcia odnośnych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dotyczy również wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, będących organami podatkowymi w zakresie podatku od nieruchomości.

MF zaznaczył także, że udzielenie pomocy w tym przypadku wiązałoby się z ryzykiem konieczności zwrotu przez przedsiębiorcę (podatnika) korzyści z tytułu tego zwolnienia wraz z odsetkami za cały okres, w którym środek ten byłby pomocą nielegalną, również w sytuacji zakończenia postępowania notyfikacyjnego decyzją pozytywną. W przypadku nielegalnej pomocy publicznej beneficjent nie może mieć uzasadnionego roszczenia o jej przyznanie. Reasumując: pomimo wejścia w życie 1 stycznia 2024 r. przepisów upol dotyczących zwolnienia z podatku od nieruchomości terminali towarowych, ze względu na brak wypełnienia procedury zgłoszenia określonej w art. 108 ust. 3 TFUE zwolnienie w tym zakresie nie może być stosowane do zakończenia procesu notyfikacji.

Co dalej?

Opisane objaśnienia MF są próbą uzdrowienia sytuacji wynikającej z legislacyjnego zaniechania. Rezultatem opisanej sytuacji jest jednak niepewność zarówno po stronie organów podatkowych, jak i podatników. Wystarczy przypomnieć, że podobne wątpliwości dotyczą możliwości stosowania interpretowanego szeroko zwolnienia kolejowego w brzmieniu obowiązującym w latach 2017-2021. W tym zakresie również wskazywano na brak dopełnienia niezbędnych procedur notyfikacyjnych i niezgodność pomocy z prawem UE. Ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny zdecydował się skierować w tej kwestii pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE. Jedno z tych pytań brzmi: Czy przedsiębiorca, który skorzystał ze zwolnienia od podatku na podstawie przepisu krajowego, wprowadzonego bez zachowania wymaganej procedury, określonej w art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w związku z art. 2 Rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589, jest zobowiązany do zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami? (zob. postanowienie NSA w sprawie III FSK 3/22; sygn. akt przed TSUE C-453/23 Prezydent Miasta Mielca).

Można zatem zakładać, że przyszły wyrok TSUE może mieć pewien wpływ także na sytuację objętą objaśnieniami MF, i w tym aspekcie wykluczenie możliwości stosowania po 1 stycznia 2024 r. zwolnienia dla terminali towarowych może być podważane. Niemniej jednak MF co do zasady trafnie odtworzył uwarunkowania dotyczące pomocy publicznej wynikające z prawa i orzecznictwa unijnego, dlatego też podatnicy jego stanowisko powinni brać pod uwagę i układać swoje sprawy z niezbędną ostrożnością. Lokalne organy podatkowe również powinny to stanowisko w swojej praktyce uwzględniać. Pozostaje mieć nadzieję, że stan niepewności nie będzie trwał długo i postępowanie notyfikacyjne niedługo znajdzie swój finał. A jeśli pomoc nie zostanie zatwierdzona, sejm – tym razem bezzwłocznie – uchwali niezbędne przepisy. Ostatecznie nie jest sytuacją pożądaną, by objaśnienia podatkowe służyły za źródło informacji, że obowiązujący przepis ustawy wprowadzający preferencję podatkową w praktyce nie może być stosowany.

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj
DZIAŁY:
Podatki

Autor artykułu

Dominik Goślicki

radca prawnyw Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w zakresie prawa podatkowego, w szczególności podatku dochodowego oraz podatku od nieruchomości.

Więcej z Praktyki §

Wydarzenia PDS

Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj