Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

10.05.2024

Niedofinansowanie zadań zleconych - uwagi i wnioski Najwyższej Izby Kontroli

drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Najwyższa Izba Kontroli przeanalizowała sposób, w jaki jednostki samorządu terytorialnego finansują zadania publiczne.

Artykuł dostępny jest dla zarejestrowanych użytkowników

Zmiany podatkowe, a finanse samorządów

Najwyższa Izba Kontroli przeanalizowała sposób, w jaki jednostki samorządu terytorialnego finansują zadania publiczne. Poddano analizie skutki zmian w systemie podatkowym wprowadzonych w latach 2019–2022 dla budżetów samorządów. Przypomnijmy, że zmiany te obejmowały zwolnienie z podatku dochodowego osób do ukończenia 26. roku życia, zmiany w skali podatkowej (18% na 17% a następnie na 12%), oraz podwyższenie kwoty wolnej od podatku do 30 000 zł i progu podatkowego do 120 000 zł. Skutkiem tych zmian było zmniejszenie wpływów podatkowych z podatku  dochodowego od osób fizycznych, co z kolei odbiło się na dochodach własnych jednostek samorządu terytorialnego, które uzależnione są od udziału w wpływach podatkowych z PIT zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

W wyniku przeprowadzonej kontroli, NIK negatywnie oceniła system finansowania zadań publicznych, wskazując na konieczność stworzenia nowych rozwiązań gwarantujących samodzielność finansową jednostek samorządu terytorialnego.[1] Zdaniem NIK istotne jest również wprowadzenie w ustawie o finansach publicznych skutecznych mechanizmów prawnych, które będą przeciwdziałać kształtowaniu przez sferę rządową uznaniowego i doraźnego zewnętrznego wsparcia finansowego jednostek samorządu terytorialnego.[2] 

Niedofinansowanie zadań zleconych z zakresu administracji rządowej

Najwyższa Izba Kontroli w wystąpieniu pokontrolnym po raz kolejny poruszyła problem niedofinansowania zadań zleconych. Wskazała, iż nieakceptowalne jest używanie samorządowych dochodów własnych na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Z analizy NIK wynika, że polskie samorządy w latach 2018-2023 przeznaczyły około 4,3 mld zł na takie cele.[3] Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy było niewłaściwe ustalanie cen jednostkowych usług świadczonych przez samorządy, przy całkowitym pominięciu faktycznych kosztów realizacji danego zadania. Z zebranych przez Najwyższą Izbę Kontroli danych i informacji wynika, że dokumenty sprawozdawcze, szczególnie formularz Rb-50, nie umożliwiają pełnego ujawnienia kosztów realizacji zadań zleconych.[4]  W tym kontekście trudno jest też ocenić realistyczność budżetów poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, gdy staje się normą planowanie wydatków na zadania zlecone w kwocie przewyższającej otrzymaną dotację.

Fakt, że jednostki samorządu terytorialnego stale uzupełniają ze środków własnych deficyt finansowy wykonywania zadań zleconych, wpływa negatywnie na zapewnienie realizacji  rozwoju danego samorządu, zgodnie z oczekiwaniami lokalnej społeczności.

Taka sytuacja w dłuższej perspektywie może obniżyć jakość świadczonych usług publicznych. W związku z tym, Najwyższa Izba Kontroli zwraca uwagę na pilną potrzebę wprowadzenia zmian w systemie finansowania zadań zleconych realizowanych przez samorządy.[5] Problematyka niedofinansowania zadań zleconych była już wcześniej analizowana przez NIK, jednakże wnioski z tego raportu nie zostały wdrożone przez Radę Ministrów.[6]

Droga sądowa jedynym rozwiązaniem?

Problem niedofinansowania zadań zleconych dalej pozostaje aktualny, zwłaszcza w kontekście uszczuplenia, wskutek zmian podatkowych, dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego. W dalszym ciągu utrzymuje się praktyka współfinansowania przez jednostki samorządu terytorialnego realizacji tych zadań. Nie ulega wątpliwości, że środki z budżetu państwa winny być przekazywane w takiej wysokości, aby umożliwić kompleksową realizację zadań zleconych. Problemy zdiagnozowane przez Najwyższą Izbę Kontroli w zakresie finansowania zadań zleconych, ujęte w raporcie z 27 września 2017 r. [7] pozostają nadal aktualne.

Obecnie droga sądowa jest jedynym rozwiązaniem, aby odzyskać środki przekazane na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Niektóre samorządy postanowiły skorzystać z tej możliwości i domagać się zwrotu wydatkowanych środków przed sądem.

 


[1] https://www.nik.gov.pl/kontrole/P/23/049/LBI/

[2] Ibidem

[3] Ibidem

[4] Ibidem

[5] Ibidem

[6] Por. https://www.nik.gov.pl/kontrole/P/16/009/

[7] Por. https://www.nik.gov.pl/kontrole/P/16/009/

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj
DZIAŁY:
Prawo cywilne

Autor artykułu

Karolina Piekarska

Radca prawny w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w prawie cywilnym

Więcej z Praktyki §

Wydarzenia PDS

  • Brak nadchodzących wydarzeń
Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj