Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

24.04.2024

Wyzwania w zarządzaniu Spółkami Komunalnymi: Analiza Kontroli NIK

drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Gospodarkę komunalną definiuje się jako zadania własne jednostek samorządu terytorialnego mające na celu zaspokojenie zbiorowych potrzeb mieszkańców. Usługi komunalne stanowią istotny element działalności samorządów, którego ramy są określone przez przepisy prawa. Jedną z kluczowych zasad przewidzianych przez ustawę jest regulacja, że samorząd może prowadzić gospodarkę komunalną m.in. w formie spółek prawa handlowego. Niemniej jednak, pomimo powszechnej praktyki korzystania z tego modelu, kontrola przeprowadzona przez Najwyższą Izbę Kontroli (dalej: NIK) wykazała szereg problemów i braków w zakresie właściwego wykorzystania tej formy realizacji zadań przez samorządy.

Artykuł dostępny jest dla zarejestrowanych użytkowników

Gospodarkę komunalną definiuje się jako zadania własne jednostek samorządu terytorialnego mające na celu zaspokojenie zbiorowych potrzeb mieszkańców. Usługi komunalne stanowią istotny element działalności samorządów, którego ramy są określone przez przepisy prawa. Jedną z kluczowych zasad przewidzianych przez ustawę jest regulacja, że samorząd może prowadzić gospodarkę komunalną m.in. w formie spółek prawa handlowego. Niemniej jednak, pomimo powszechnej praktyki korzystania z tego modelu, kontrola przeprowadzona przez Najwyższą Izbę Kontroli (dalej: NIK) wykazała szereg problemów i braków w zakresie właściwego wykorzystania tej formy realizacji zadań przez samorządy.

Spółki Komunalne

Analizując funkcjonowanie spółek komunalnych, należy zwrócić uwagę na istotne aspekty, takie jak ich organizacja oraz zarządzanie. Przepisy w rozdziałach 3 i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 679) podkreślają związki organizacyjne między spółkami komunalnymi a samorządem. Rola organów nadzorczych, takich jak rada nadzorcza, ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia efektywnego nadzoru nad działalnością spółki oraz właściwego kierowania. Do kompetencji rady nadzorczej należy m.in. ocena sprawozdań zarządu czy decydowanie o wynagrodzeniu członków zarządu. Rada ma także prawo powoływania i odwoływania członków zarządu, co jest istotne dla zapewnienia odpowiedniego kierownictwa w spółkach komunalnych.

Kontrola Najwyższej Izby Kontroli

Kontrole przeprowadzone przez NIK ujawniły szereg nieprawidłowości. Stwierdzono, że wiele spółek prowadziło działalność gospodarczą wykraczającą poza zakres zadań gmin w sferze użyteczności publicznej. Ta praktyka, choć niezgodna z przepisami, nie była w pełni kontrolowana przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela. Co więcej, niektóre spółki wykraczały poza terytorium własnej gminy, wykonując zadania na rzecz innych gmin bez odpowiednich porozumień międzygminnych.

Niepokojące są również nieprawidłowości w zarządzaniu finansami spółek komunalnych. Nie tylko niektóre spółki ponosiły straty finansowe w realizacji usług publicznych, ale również zarządy często nie egzekwowały należnych rekompensat za ponoszone straty. Dodatkowo, wydatki na darowizny i sponsoring stanowiły znaczący procent ogólnych wydatków, przy braku jasnego uzasadnienia ekonomicznego.

Działania podjęte przez Najwyższą Izbę Kontroli

W świetle tych ustaleń, NIK wystąpiła z szeregiem zaleceń, w tym rozważenie zmian legislacyjnych ograniczających działalność spółek komunalnych poza sferą użyteczności publicznej oraz wprowadzenie obowiązku ustalenia zasad sponsoringu i udzielania darowizn przez spółki komunalne gmin. Ponadto, skierowano zawiadomienia do organów nadzoru budowlanego i prokuratury w sprawie potencjalnych wykroczeń i przestępstw.

Przeprowadzone przez NIK kontrole wyraźnie wskazują na potrzebę wprowadzenia większej przejrzystości i skuteczniejszego nadzoru nad tymi podmiotami. Pierwszym krokiem może być przeprowadzenie wewnętrznego audytu mającego na celu zlokalizowanie i wyeliminowanie nieprawidłowości. Taki audyt pozwoli nie tylko na zwiększenie zgodności z obowiązującymi przepisami, ale także będzie mieć wpływ na zminimalizowanie ryzyka prawnego istniejącego w przedsiębiorstwie. 

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Autor artykułu

Karolina Piekarska

Radca prawny w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w prawie cywilnym

Więcej z Praktyki §

Wydarzenia PDS

  • Brak nadchodzących wydarzeń
Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj