Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

10.04.2024

Gminna „prohibicja”, czyli o ograniczaniu nocnego sprzedawania napojów alkoholowych

drukuj mail Share
"

Bogata wiedza teoretyczna stanowi stabilny fundament, na którym budować można praktyczne rozwiązania samorządowych problemów ustrojowych.

"

Dowiedz się więcej:

Ustrój JST

Od pewnego czasu w mediach przewijają się informacje o wprowadzaniu przez niektóre gminy (w tym duże miasta) ograniczeń w nocnej sprzedaży alkoholu. Jak reguluje to ustawa i jak podchodzą do tego sądy administracyjne?

Artykuł dostępny jest dla zarejestrowanych użytkowników

Od pewnego czasu w mediach przewijają się informacje o wprowadzaniu przez niektóre gminy (w tym duże miasta) ograniczeń w nocnej sprzedaży alkoholu. Jak reguluje to ustawa i jak podchodzą do tego sądy administracyjne?

Wstęp

Wprowadzanie przez samorządy ograniczeń w wykonywaniu działalności gospodarczej nierzadko budzi wiele kontrowersji. Dotyczy to również zakazów sprzedaży alkoholu w określonych godzinach. Z pewnością dotykają one właścicieli sklepów spożywczych i monopolowych.  Ponadto niemal bezpośrednio wiążą się z wolnością osobistą także innych osób (zarówno kupujących alkohol, jak i tych mieszkających w pobliżu sklepów nocnych, którzy w późnych godzinach pragną raczej spokoju).

 W jakie kompetencje została zatem wyposażona rada gminy i jak wygląda korzystanie z niej w praktyce?

Uchwały w praktyce

Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi[1] rada gminy może ustalić, w drodze uchwały, dla terenu gminy lub wskazanych jednostek pomocniczych gminy, ograniczenia w godzinach nocnej sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (co obejmuje – w uproszczeniu – np. oferowanie alkoholu przez sklepy osiedlowe, ale już nie przez restauracje do posiłku)[2]. Ograniczenia mogą dotyczyć sprzedaży prowadzonej między godziną 2200 a 600. Uchwała może być podjęta po zasięgnięciu wymaganych ustawą opinii[3].

W praktyce uchwały są podejmowane zarówno przez rady małych gmin, jak i największych polskich miast. Przykładowo Rada Gminy Grybów wprowadziła zakaz sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w godzinach 22:00-6:00[4]. Natomiast Rada Gminy w Górznie wprowadziła analogiczne ograniczenia między godziną 23:00 a 5:00[5].

Duże miasta nierzadko korzystają z możliwości ograniczenia zakazu tylko do niektórych jednostek pomocniczych. Przykładowo Rada Miasta Gliwice ustaliła „ograniczenie” sprzedaży napojów alkoholowych między godziną 23:00 a 6:00 we wszystkich punktach handlowych prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży na terenie dzielnicy Śródmieście w mieście Gliwice[6]. Natomiast Rada Miasta Poznania zakazała sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży we wszystkie dni tygodnia między godziną 22:00 a 6:00 na terenie osiedla Wilda[7]. W uzasadnieniu projektu uchwały wskazano, że ograniczenia wprowadzono wcześniej na obszarze dwóch innych osiedli, a z wnioskiem w tej sprawie wystąpiła Rada Osiedla Wilda. Zwróciła ona uwagę na naganne zachowania niektórych osób nabywających alkohol oraz na problemy związane z punktami całodobowej sprzedaży alkoholu. W uzasadnieniu projektu uchwały zaznaczono, że ograniczenia mają m.in. wpłynąć pozytywnie na wizerunek osiedla[8].

Orzecznictwo

Na przestrzeni kilku lat, które minęły od ustalenia aktualnego brzmienia art. 12 ust. 4 u.w.t.p., sądy administracyjne co najmniej kilkanaście razy orzekały w przedmiocie uchwał. Poruszane były przede wszystkim kwestie formalne, związane z zachowaniem procedury opiniodawczej (poprzedzającej podjęcie uchwały) czy też kwestię argumentacji, która stała za przyjęciem regulacji.

W aktualnym orzecznictwie podkreśla się wagę odpowiedniego uzasadnienia wprowadzonych ograniczeń[9]. Niedostatki w tym zakresie wiążą się z ryzykiem uznania uchwały za nieważną w całości – choć jest to kwestia kontrowersyjna. Oczekiwania dotyczące uzasadniania gminnych regulacji nie mogą bowiem iść zbyt daleko. NSA wskazał, że dopuszczalność podjęcia uchwały nie wymaga wykazania się poparciem mieszkańców czy nadmiernie szczegółowego wykazywania, dlaczego wprowadzane ograniczenia miałyby być skuteczne[10]. W innym wyroku stwierdzono natomiast, że nie jest konieczne, by gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych szczegółowo określał godziny, w których następnie możliwe będzie wprowadzenie ograniczeń sprzedaży napojów alkoholowych[11].

Nie kwestionuje się – wprost zresztą wskazanej w przepisie art. 12 ust. 4 u.w.t.p. – możliwości wprowadzenia ograniczeń tylko w odniesieniu do poszczególnych jednostek pomocniczych[12]. Nie stanowi to naruszenia zasady równości[13].

Podsumowanie

Po kilku latach obowiązywania przepisów art. 12 ust. 4-6 u.w.t.p. okazuje się, że rady bardzo różnych gmin korzystają kompetencji do ograniczania sprzedaży alkoholu na swoim terenie. W przypadku jednostek, które rozważają podjęcie uchwały, warto zwrócić uwagę na przygotowanie odpowiedniego uzasadnienia projektu uchwały oraz konieczność przestrzegania ustawowej procedury opiniodawczej.

 


[1] Dz. U. z 2023 r. poz. 2151 ze zm., dalej jako: u.w.t.p.

[2] Zob. A. Misiejko, Nowe przepisy regulujące gminne uchwały z zakresu wychowania w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi – aspekty wybrane, „Internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny” 2018, nr 4, s. 60-69, opublikowany na krótko po wejściu w życie nowego brzmienia art. 12 u.w.t.p.

[3] Art. 12 ust. 5 i 6 u.w.t.p.

[4] Uchwała Nr LV/522/2023 Rady Gminy Grybów w sprawie ograniczenia w godzinach, nocnej sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (Dz. Urz. Woj. Mał. poz. 5887).

[5] Uchwała Nr XLI/273/2018 Rady Gminy w Górznie w sprawie wprowadzenia na terenie gminy Górzno ograniczenia w godzinach nocnej sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 7658).

[6] Uchwała Nr XLVIII/992/2023 Rady Miasta Gliwice w sprawie ograniczenia godzin sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży na terenie dzielnicy Śródmieście w mieście Gliwice (Dz. Urz. Woj. Śląsk. poz. 5812).

[7] Uchwała Nr LXXXVII/1667/VIII/2023 Rady Miasta Poznania z dnia 30 czerwca 2023 r. w sprawie ustalenia na terenie osiedla Wilda w Poznaniu ograniczenia w godzinach nocnych sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (Dz. Urz. Woj. Wielk. poz. 6826).

[8] Uzasadnienie projektu uchwały, znak PU_1738_23_U, https://bip.poznan.pl/bip/sesje/lxxxvii,91061/ [dostęp: 08.04.2024 r.].

[9] Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 maja 2019 r., sygn. II SA/Rz 200/19, CBOSA.

[10] Wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. II GSK 2533/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).

[11] Wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2022 r., sygn. II GSK 296/19, CBOSA.

[12] Wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. II GSK 512/22, CBOSA.

[13] Wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2022 r., sygn. II GSK 470/19, CBOSA.

"

Bogata wiedza teoretyczna stanowi stabilny fundament, na którym budować można praktyczne rozwiązania samorządowych problemów ustrojowych.

"

Dowiedz się więcej:

Ustrój JST
TAGI:
Rada gminy
DZIAŁY:
Ustrój

Autor artykułu

Adrian Misiejko

Doktor nauk prawnych, specjalizuje się w zakresie prawa samorządu terytorialnego ze szczególnym uwzględnieniem ustroju j.s.t. i publicznego transportu zbiorowego

Więcej z Praktyki §

Wydarzenia PDS

Więcej wydarzeń
"

Bogata wiedza teoretyczna stanowi stabilny fundament, na którym budować można praktyczne rozwiązania samorządowych problemów ustrojowych.

"

Dowiedz się więcej:

Ustrój JST