Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

02.04.2024

Nowe maksymalne stawki „opłat za śmieci”

UWAGA: TEN ARTYKUŁ MA WIĘCEJ NIŻ 3 MIESIĄCE.
SPRAWDŹ AKTUALNY STAN PRAWNY LUB SKONTAKTUJ SIĘ Z AUTOREM.
drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Opublikowanie nowego dochodu rozporządzalnego za miniony rok umożliwia ustalenie stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na wyższym niż dotychczas poziomie

Artykuł dostępny jest dla zarejestrowanych użytkowników

Opublikowanie nowego dochodu rozporządzalnego za miniony rok umożliwia ustalenie stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na wyższym niż dotychczas poziomie

Mechanizm stawki maksymalnej

Gdy parlament inicjował tzw. rewolucję śmieciową, uchwalając w dniu 1 lipca 2011 roku zmiany w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: ustawa czystościowa) nie przewidywał mechanizmu maksymalnych stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ustawodawca przyjmował, że wystarczającym zabezpieczeniem w tym zakresie będzie mechanizm kosztowy zobowiązujący radę gminy do ustalania stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości zapewniającej pokrycie ustawowo określonych kosztów funkcjonowania nowego systemu odpadowego – gmina nie mogła na gospodarce odpadami „zarabiać” ani do niej „dopłacać” z innych źródeł.

Wprowadzone pierwotnie rozwiązanie zostało uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP. W wyroku z dnia 28 listopada 20134 roku (sygn. K 17/12) Trybunał uznał, że art. 6k ust. 1 i 2 ustawy czystościowej w zakresie, w jakim nie przewiduje maksymalnej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jest niezgodny z art. 84 i art. 217 Konstytucji.

W konsekwencji do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprowadzono dodatkowe przepisy dotyczące maksymalnych stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalanych dla właścicieli nieruchomości zamieszkałych. Następnie regulację tę uzupełniono o stawki maksymalne dla nieruchomości niezamieszkanych. Jednocześnie – wbrew stanowisku środowisk samorządowych – do ustawy w wadliwy sposób wprowadzono przepisy ograniczające wysokość opłat uiszczanych przez właścicieli nieruchomości zamieszkałych w przypadku uzależnienia przez radę gminy wysokości opłat od ilości zużytej wody z danej nieruchomości.

Powyższy mechanizm opierający się na corocznie publikowanym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego dochodzie rozporządzalnym na 1 osobę ogółem oraz odpowiednich wskaźnikach procentowanych zawartych w ustawie czystościowej stanowi uzupełnienie pierwotnego mechanizmu kosztowego. Oznacza to, iż ustalane przez radę gminy stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi mają co do zasady (o ile nie podjęto uchwały dopłatowej) wynikać z prawidłowo sporządzonej kalkulacji uwzględniającej ustawowo określone elementy, a jednocześnie nie mogą przekraczać stawek maksymalnych ustalonych na moment podejmowania uchwały w oparciu o dochód rozporządzalny.

Jednocześnie mechanizm stawki maksymalnej wpływa pośrednio na wysokość stawek opłaty podwyższonej stosowanej, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny - wysokości takiej stawki nie może być niższa niż dwukrotna wysokość i nie wyższa niż czterokrotna wysokość stawki ustalonej przez radę gminy.

Nowy dochód rozporządzalny       

Zgodnie z art. 6k ust. 5 ustawy czystościowej Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w pierwszym kwartale każdego roku przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na 1 osobę ogółem za rok poprzedni.

W wykonaniu powyższej delegacji Prezes GUS ogłosił w Monitorze Polskim z dnia 29 marca 2024 roku – pod pozycją 241 – obwieszczenie w sprawie przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem w 2023 roku. Dochód ten został wyliczony w wysokości 2.678,30 zł. Tym samym dochód ten jest wyższy o 428,51 zł niż w 2022 roku (wzrost z kwoty 2.249,79 zł o 19,04%).

Maksymalne stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi – nieruchomości zamieszkałe

Mając na uwadze nowy dochód rozporządzalny na 1 osobę ogółem możliwe jest określenie nowych maksymalnych stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które należy uwzględniać przy podejmowaniu nowych uchwał stawkowych przez radę gminy.

W przypadku wyboru przez radę gminy metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uzależnionej od liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość [METODA POGŁÓWNA] stawka maksymalna wynosi 2% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem - za mieszkańca. Oznacza to, iż przy metodzie pogłównej maksymalna stawka wynosi 2.678,30 x 2% = 53,566. Kierując się ogólnymi zasadami matematyki stawka maksymalna powinna zatem wynosić 53,57 zł. Taki sposób zaokrąglania niesłusznie bywa jednak kwestionowany przez niektóre sądy administracyjne, których sposób interpretacji nakazuje przyjąć stawkę w wysokości 53,56 zł. Z daleko posuniętej ostrożności należy przyjąć wersję bezpieczniejszą i nie podejmować ryzyka związanego z 1 groszem zaokrąglenia. Tym samym stawka maksymalna wzrosła o 8,57 zł.

Jednocześnie przy tej metodzie maksymalna stawka opłaty podwyższonej może być określona w przedziale 107,12 – 214,24 zł od osoby.

W przypadku wyboru przez radę gminy metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uzależnionej od ilości zużytej wody z danej nieruchomości [METODA WODNA] stawka maksymalna wynosi 0,7% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem - za m3 zużytej wody. Oznacza to, iż przy metodzie wodnej maksymalna stawka wynosi 2.678,30 x 0,7% = 18,7481. Kierując się powyższymi względami ostrożnościowymi – do czasu ostatecznego przesądzenia kwestii zaokrągleń stawek przez ustawodawcę lub sądy administracyjne – należy przyjąć stawkę maksymalną w wysokości 18,74 zł, co oznacza wzrost stawki maksymalnej o 3 zł.

Jednocześnie przy tej metodzie maksymalna stawka opłaty podwyższonej może być określona w przedziale 37,48 – 74,96 zł od m3 zużytej wody.

Dodatkowo przy metodzie wodnej należy zwrócić uwagę na art. 6j ust. 3f ustawy czystościowej zgodnie z którym w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalana na podstawie „metody wodnej” nie może wynosić więcej niż 7,8% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem za gospodarstwo domowe. W najbliższych dniach NSA rozstrzygnie po raz pierwszy jak w jego ocenie należy liczyć ten współczynnik w przypadku zabudowy wielolokalowej. Nie zmieni to jednak faktu, iż w oparciu o nowy dochód rozporządzalny ww. spółczynnik wyniesie 208,90 zł, a więc o 33,42 więcej niż dotychczas.

W przypadku wyboru przez radę gminy metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uzależnionej od powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane [METODA POWIERZCHNIOWA] stawka maksymalna wynosi 0,08% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem - za m2 powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego. Oznacza to, iż przy metodzie powierzchniowej maksymalna stawka wynosi 2.678,30 x 0,08% = 2,14264. Stawka maksymalna wynosi zatem 2,14 zł, co oznacza wzrost stawki maksymalnej o 0,35 zł za m2.

Jednocześnie przy tej metodzie maksymalna stawka opłaty podwyższonej może być określona w przedziale 4,28 – 8,56 zł od m2 powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego.

W przypadku uchwalenia przez radę gminy stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego [METODA RYCZAŁTOWA] stawka maksymalna wynosi 5,6% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem - za gospodarstwo domowe. Oznacza to, iż przy metodzie ryczałtowej maksymalna stawka wynosi 2.678,30 x 5,6% = 149,9848. Stawka maksymalna wynosi zatem 149,98 zł, co oznacza wzrost stawki maksymalnej o 24 zł od gospodarstwa domowego.

Jednocześnie przy tej metodzie maksymalna stawka opłaty podwyższonej może być określona w przedziale 299,96 – 599,92 zł od gospodarstwa domowego.

Maksymalne stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi – nieruchomości niezamieszkałe

Mechanizm stawki maksymalnej znajduje także zastosowanie do stawek ustalanych dla właścicieli nieruchomości niezamieszkanych, w tym nieruchomości na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (tzw. nieruchomości letniskowe).

W przypadku typowych nieruchomości niezamieszkanych maksymalne stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynoszą 1,3% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem za pojemniki lub worki o pojemności 120 l przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości; za pojemniki lub worki o mniejszej lub większej pojemności stawki opłat ustala się w wysokości proporcjonalnej do ich pojemności. Oznacza to, iż przy aktualnym dochodzie rozporządzalnym stawka maksymalna wynosi 2.678,30 x 1,3% = 34,8179. W konsekwencji należy przyjąć – kierując się powyżej wskazanymi względami – że stawka maksymalna wynosi 34,81 zł za pojemnik / worek o pojemności 120 l, a więc jest o 5,57 zł wyższa.

Jednocześnie przy tej metodzie maksymalna stawka opłaty podwyższonej może być określona w przedziale 69,62 zł – 139,24 zł od pojemnika / worka 120 litrów.

W przypadku tzw. nieruchomości letniskowych rada gminy uchwala ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie wyższą niż 10% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem za rok od domku letniskowego na nieruchomości albo od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Tym samym stawka maksymalna wynosi 2.678,30 x 10% = 267,83 zł. Stawka ta jest zatem wyższa o 42,86 zł.

Jednocześnie przy tej metodzie maksymalna stawka opłaty podwyższonej może być określona w przedziale 553,66 – 1.071,32 zł od domku letniskowego na nieruchomości albo od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.

Podsumowanie

Opublikowanie nowego dochodu rozporządzalnego wpływającego na maksymalne stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie oznacza automatycznego wzrostu opłat uiszczanych przez właścicieli nieruchomości. Pozwala to w określonych sytuacjach, na podniesienie stawek opłat obowiązujących w poszczególnych gminach, gdy wzrost taki wynika z rzeczywistych kosztów funkcjonowania gminnego systemu odpadowego.

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Autor artykułu

Maciej Kiełbus

Partner Zarządzający, prawnik w ZIEMSKI&PARTNERS Kancelaria Prawna Kostrzewska, Kołodziejczak i Wspólnicy w Poznaniu, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, w szczególności prawa samorządu terytorialnego oraz prawa odpadowego

Więcej z Praktyki §

Wydarzenia PDS

Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj