Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

01.03.2024

Na co można przeznaczyć wpływy z opłaty małpkowej?

UWAGA: TEN ARTYKUŁ MA WIĘCEJ NIŻ 3 MIESIĄCE.
SPRAWDŹ AKTUALNY STAN PRAWNY LUB SKONTAKTUJ SIĘ Z AUTOREM.
drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Wprowadzona niedawno opłata małpkowa stanowi tzw. środki znaczone, które gmina może wykorzystać na realizację tylko niektórych ze swoich zadań. Zakres dozwolonego finansowania budzi jednak wątpliwości. Jakie stanowiska zajmują regionalne izby obrachunkowe?

Artykuł dostępny jest dla zarejestrowanych użytkowników

Wprowadzona niedawno opłata małpkowa stanowi tzw. środki znaczone, które gmina może wykorzystać na realizację tylko niektórych ze swoich zadań. Zakres dozwolonego finansowania budzi jednak wątpliwości. Jakie stanowiska zajmują regionalne izby obrachunkowe?

Gminy dość często zwracają się do regionalnych izb obrachunkowych z wnioskami o wyjaśnienie w związku ze stosowania przepisów dotyczących tzw. opłat małpkowych[1]. Są to opłaty, które dodatkowo obciążają przedsiębiorców zaopatrujących sprzedawców detalicznych w napoje alkoholowe w opakowaniach nieprzekraczających 300 mln. Gminy, na których terenie jest prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych, uzyskują dochody w wysokości 50% tych opłat.

Zgodnie z art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi[2] gmina przeznacza te środki na działania mające na celu realizację lokalnej międzysektorowej polityki przeciwdziałania negatywnym skutkom spożywania alkoholu.

Trzeba przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 182 u.w.t.p. dochody uzyskiwane z opłat m.in. za wydawanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży (a więc opłat innych niż opłata małpkowa, ale systemowo powiązanych) „będą” wykorzystywane na realizację:

1) gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii, o których mowa w art. 41 ust. 2,

2) zadań realizowanych przez placówkę wsparcia dziennego, w której mowa w art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w ramach gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii, o którym mowa w art. 41 ust. 2

- i nie mogą być przeznaczone na inne cele.

Nic dziwnego, że wobec ogólnego brzmienia tych przepisów rodzą się pytania o to, czym różnią się od siebie zakresy zadań wskazane przez ustawodawcę w art. 93 ust. 4 u.w.t.p. i w art. 182 u.w.t.p. oraz jakie ma to przełożenie na praktykę.

Odpowiedzi RIO

Regionalne izby obrachunkowe mierzyły się z pytaniami o dopuszczalność finansowania z opłaty małpkowej takich aktywności gmin jak zakup monitoringu miejsc przeznaczonych do integracji społeczności[3], budowa placu zabaw[4], funkcjonowanie świetlicy środowiskowej[5], zakup samochodu dla straży miejskiej[6] czy opieka nad osobami nietrzeźwymi[7].

Z analizowanych odpowiedzi RIO wynika, że co do zasady nie stosują one nadmiernie rygorystycznej wykładni. Przyjęto założenie, że art. 93 ust. 4 u.w.t.p. daje gminom większe pole manewru niż przepisy stanowiące o przeznaczeniu wpływów z opłat za zezwolenia na sprzedaż z art. 182 u.w.t.p. Można jednak dostrzec pewne różnice między poszczególnymi RIO.

Przykładem może być kwestia budowy placów zabaw. Ze stanowiska RIO w Poznaniu wynika, że budowa placu zabaw jest związana z przeciwdziałaniem negatywnym skutkom spożywania alkoholu[8]. Natomiast już RIO w Gdańsku przedstawiło bardziej ostrożną ocenę wskazując, że związek placu zabaw z celami przeciwdziałania nie może być jedynie pośredni. W konsekwencji inwestycja byłaby możliwa, gdyby stanowiła np. część obiektu służącego profilaktyce przeciwalkoholowej[9].

Natomiast pozostałe wspomniane wydatki (monitoring terenów rekreacyjnych, samochód dla straży miejskiej, opieka nad osobami nietrzeźwymi) zostały uznane za dopuszczalne.

Podsumowanie

Gminy nierzadko chcą przeznaczać środki „znaczone” na wydatki jedynie pośrednio związane z celami określonymi przez ustawodawcę. W przypadku opłat małpkowych analizowane stanowiska RIO były dość spójne i opowiadały się za znaczną swobodą gmin w tym zakresie. Jedynie RIO w Gdańsku jednoznacznie stwierdziło, że związek między wydatkiem a celem musi być bezpośredni.

 


[1] Choć sama nazwa potoczna wydaje się miłym zdrobnieniem, celem opłaty jest przeciwdziałanie upowszechnianiu spożycia wysokoprocentowych alkoholi z poręcznych, stosunkowo niewielkich butelek.

[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 2151 ze zm., dalej jako: u.w.t.p.

[3] Pisma RIO w Poznaniu z dnia 20 marca 2023 r., znak: WA-0280/7/2023 oraz RIO w Szczecinie z dnia 28 sierpnia 2023 r., znak: K.43.45.2023.

[4] Pisma RIO w Poznaniu z dnia 7 listopada 2023 r., znak: WA-0280/67/2023 oraz RIO w Gdańsku z dnia 30 listopada 2023 r., znak: RP/063/86/84/1/2023.

[5] Pismo RIO w Katowicach z dnia 12 lipca 2023 r., znak: WA-23/52/23.

[6] Pismo RIO we Wrocławiu z dnia 16 listopada 2023 r., znak: P.WR.54.48.2023.

[7] Pismo RIO w Szczecinie z dnia 30 października 2023 r., znak: K.43.55.2023.

[8] Pismo RIO w Poznaniu z dnia 7 listopada 2023 r., znak: WA-0280/67/2023.

[9] Pismo RIO w Gdańsku z dnia 30 listopada 2023 r., znak: RP/063/86/84/1/2023.

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Autorzy artykułu

Maciej Stachura

Asystent w dziale prawa administracyjnego

Adrian Misiejko

Doktor nauk prawnych, specjalizuje się w zakresie prawa samorządu terytorialnego ze szczególnym uwzględnieniem ustroju j.s.t. i publicznego transportu zbiorowego

Więcej z Praktyki §

Wydarzenia PDS

Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj