Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

04.11.2022

Miejsce zamieszkania radnego przesłanką wygaśnięcia mandatu

drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Nieposiadanie przed radnego Rady Powiatu stałego miejsca zamieszkania na terenie powiatu skutkuje wygaśnięciem sprawowanego mandatu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 27 lipca 2022 r. (sygn. II SA/Go 292/22) oddalił skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego.

Projekt uchwały

Pismem Przewodniczącej Rady Powiatu, Wojewoda został poinformowany o przedstawieniu na sesji Rady projektu uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego. Powodem była treść zeznań radnego w charakterze strony złożonych na rozprawie przed Sądem Rejonowym, w której zeznał, że jego centrum życiowe znajduje się nie na terenie Powiatu, lecz w miejscowości, w której mieszkał od końca maja 2018 r. do stycznia 2019 r. Oznacza to, że nie posiadał on w dniu wyborów biernego prawa wyborczego do rady.

Uchwała nie została podjęta, nie uzyskując wystarczającej liczby głosów.

Zarządzenie zastępcze

Zarządzeniem zastępczym z marca 2022 r. Wojewoda [dalej: organ nadzoru], działając na podstawie art. 85a ust.2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Powiatu z powodu nieposiadania biernego prawa wyborczego w dniu wyborów.

W uzasadnieniu zarządzenia Wojewoda wskazał, że radny został wybrany radnym Rady Powiatu na kadencję 2018-2023 w wyniku wyborów bezpośrednich w październiku 2018 r.

W odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia kwestii zamieszkania radnego w czasie wyborów, radny wskazał, że zamieszkuje na terenie Powiatu. Jednocześnie wyjaśnił, że w okresie od późnej jesieni 2018 r. zamieszkiwał w miejscowości, w której był zatrudniony, gdzie posiada także mieszkanie.

Organ wskazał, że decydujące znaczenie dla ustalenia stałego zamieszkania kandydata w wyborach samorządowych, o którym mowa w art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego[1] [dalej: K.w.], jest centrum interesów życiowych, a nie miejsce zameldowania na pobyt stały, czy miejsce wpisania do rejestru wyborców.

Zdaniem Wojewody o miejscu zamieszkania decyduje przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości pod wskazanym adresem oraz zamiar stałego pobytu. Na stałość pobytu w danej miejscowości wskazuje skupienie w niej aktywności życiowej, związanej z pracą i rodziną. O zamiarze przebywania stanowi wystąpienie konkretnych, sprawdzalnych zachowań będących wyrazem deklarowanego zamiaru.

Wojewoda wyjaśnił, że w niniejszej sprawie sytuacja jest wyjątkowa, gdyż radny sam zadeklarował miejsce swojego zamieszkania, podczas przesłuchania w charakterze strony przed sądem powszechnym, co potwierdza uzyskany protokół utrwalający rozprawę.

W ocenie organu, w sytuacji nieposiadania przez radnego w dniu wyborów prawa wybieralności, zachodzi konieczność stwierdzenia wygaśnięcia jego mandatu.

Skarga do WSA

Radny [dalej: skarżący] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [dalej: WSA] w Gorzowie skargę na ww. zarządzenie zastępcze, zarzucając błędne stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego, w sytuacji gdy posiadał on bierne prawo wyborcze w dniu wyborów.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że centrum życiowe, o którym wspomniał w zeznaniach przed sądem powszechnym było związane z zatrudnieniem w ośrodku zamiejscowym i należy je rozumieć wyłącznie w sensie zawodowym. Pobyt we wskazanej miejscowości był związany z wykonywaniem pracy, natomiast centrum życiowe pozostawało w Powiecie, gdzie mieszka, ma rodzinę oraz spędza czas wolny i to z tym miejscem utożsamia się od lat.

Skarżący wskazał również, że obecnie z uwagi na zakończenie stosunku pracy prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, zarejestrowaną w Powiecie, gdzie skupia również swoją życiową aktywność oraz interesy majątkowe i osobiste.

Odpowiedź Wojewody

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanym zarządzeniu zastępczym.

Stanowisko Sądu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego, uznając tym samym za zgodne z prawem zarządzenie zastępcze.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na art. 383 §1 K.w., który w pkt 2 jako przesłankę wygaśnięcia mandatu radnego wymienia utratę prawa wybieralności lub nieposiadanie go w dniu wyborów. Natomiast zgodnie z art. 11 §1 pkt 5 prawo wybieralności w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, mają osoby mające prawo wybierania tych organów (czynne prawo wyborcze).

Zgodnie z ww. ustawą czynne prawo wyborcze posiada obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na obszarze powiatu, w którym odbywają się wybory do rady powiatu.

W ocenie Sądu treść wskazanych przepisów wskazuje na obowiązujący w wyborach do organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, wymóg stałego zamieszkania na obszarze jednostki samorządu terytorialnego, w której dana osoba kandyduje, a następnie w przypadku nabycia mandatu, w której sprawuje mandat. Wymóg  stałego zamieszkania musi być spełniony zarówno w dniu wyborów, jak i przez cały czas trwania kadencji.

Art. 5 pkt 9 K.w. pod pojęciem stałego zamieszkania rozumie „zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu”. W opinii Sądu na miejsce zamieszkania składają się dwa czynniki, przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości i zamiar stałego pobytu. Zdaniem Sądu zasadnicze znaczenie dla określenia przebywania w danym miejscu, ma ustalenie, gdzie znajduje się centrum życiowe danej osoby, gdzie skupia się jej działalność oraz życie rodzinne. Dla ustalenia zamiaru stałego pobytu istotne jest uzewnętrznianie tego zamiaru, w postaci czynności prawnych, pracowniczych lub rodzinnych.

W ocenie Sądu organ zgromadził wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na wydanie zaskarżonego aktu. Materiał dowodowy został poddany wnikliwej analizie i ocenie, a w treści uzasadnienia organ wskazał dowody na których się oparł.

Zdaniem Sądu w świetle zeznań utrwalonych w protokole z rozprawy, organ był uprawniony do stwierdzenia, że radny w czasie trwania kadencji zamieszkiwał poza obszarem powiatu, co wskazuje na niespełnienie wymogu biernego prawa wyborczego. Skarżący, zeznając przed Sądem Rejonowym, złożył oświadczenie, że w okresie obejmującym wybory stale zamieszkiwał poza Powiatem, a także wskazał na okoliczności faktyczne potwierdzające, m.in. skoncentrowanie życia zawodowego, prowadzenie działalności gospodarczej, czy skupienie życia rodzinnego.

Skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, że w okresie obejmującym dzień wyborów posiadał stałe zamieszkanie na terenie powiatu. W opinii Sądu powołane przez radnego dowody w postaci adresu zameldowania, zarejestrowania działalności gospodarczej, czy posiadanego mieszkania nie prowadzą do obalenia wiarygodności zeznań złożonych przed sądem.

Przedstawiona w zaskarżonym zarządzeniu argumentacja stanowi w ocenie Sądu spójną całość i prowadzi do wniosku, że skarżący w okresie obejmującym wybory nie posiadał stałego zamieszkania na obszarze powiatu, a tym samym nie posiadał prawa wybieralności do Rady Powiatu.

Podsumowanie

Jak wskazują powołane w orzeczeniu przepisy, nieposiadanie przez radnego Rady Powiatu stałego zamieszkana na terenie powiatu stanowi przesłankę wygaśnięcia sprawowanego mandatu. Miejsce zamieszkania w dniu wyborów oraz w okresie kadencji stanowi o biernym prawie wyborczym, które jest niezbędne do pełnienia funkcji radnego.

Wyrok jest nieprawomocny.

 


[1] Ustawa z dnia 5 stycznia 2011r. Kodeks wyborczy (Dz. U. 2011 Nr 21 poz. 112).

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj
DZIAŁY:
Inne

Autorzy artykułu

Maciej Kiełbus

Partner, prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, w szczególności prawa samorządowego

Justyna Fręś

Asystent w dziale prawa administracyjnego

Więcej z Wokandy §

Wydarzenia PDS

Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj