Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

03.12.2021

Kiedy naruszenie dóbr osobistych gminy nie będzie bezprawne?

drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Spośród wszystkich okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych, dla gmin największe znaczenie ma przesłanka działania w obronie uzasadnionego interesu społecznego. Jak ją definiować? Jakie niesie ze sobą konsekwencje? Na te oraz inne pytania odpowiadamy w treści dzisiejszego artykułu.

Artykuł dostępny jest dla zarejestrowanych użytkowników

Spośród wszystkich okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych, dla gmin największe znaczenie ma przesłanka działania w obronie uzasadnionego interesu społecznego. Jak ją definiować? Jakie niesie ze sobą konsekwencje? Na te oraz inne pytania odpowiadamy w treści dzisiejszego artykułu.

Regulacja prawna i przesłanki odpowiedzialności

Zgodnie z art. 24 ust. 1 k.c.: „Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne (…)”.

W poprzednim artykule z cyklu wyjaśniono, że podstawowymi przesłankami odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych gminy są:

  • istnienie określonego dobra
  • jego naruszenie bądź zagrożenie naruszeniem
  • bezprawność działania naruszyciela.

Wskazaliśmy także, że w ramach trzeciej przesłanki ustawodawca konstruuje domniemanie prawne, co oznacza, że powód nie musi wykazywać, że zachowanie naruszyciela było bezprawne. To na nim bowiem spoczywa ciężar udowodnienia, że do bezprawności nie doszło. Pomocnym instrumentem mogą pozostawać w tym zakresie okoliczności wyłączające bezprawność.

Okoliczności wyłączające bezprawność

Ustawodawca nie mógł ukształtować konstrukcji ochrony dóbr osobistych w sposób absolutny. W pewnych, określonych sytuacjach, nawet jeżeli osoba trzecia wkroczy w sferę przynależnych konkretnemu podmiotowi wartości prawnie chronionych, to nie dopuści się naruszenia jego dóbr osobistych. Jako przykład wskazać można sytuację, w której organy ścigania zatrzymują określoną osobę bądź dokonują przeszukania pomieszczeń, działając na podstawie przepisu prawnego. Podobnie w przypadku, gdy określony podmiot zgodzi się na pewną ingerencję w sferę jego dóbr osobistych np. w postaci zezwolenia na publikację wizerunku osoby prywatnej w prasie.

Mając na uwadze powyższe można wskazać na następujące okoliczności wyłączające bezprawność naruszenia bądź zagrożenia naruszeniem dóbr osobistych, które wyróżnione zostały w doktrynie i orzecznictwie:

  1. zgoda uprawnionego;
  2. działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego;
  3. wykonywanie prawa podmiotowego;
  4. działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego[1].

Z perspektywy jednostek samorządu terytorialnego za najistotniejszą uznać wypada ostatnią z przesłanek, tj. podjęcie działania w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. Działalność gmin, powiatów i województw skupia się bowiem na realizowaniu konkretnych zadań publicznych co wiąże się z tym, że podmioty te w sposób szczególny narażone są na kierowane wobec nich, krytyczne oceny społeczeństwa. Naruszyciel może w takiej sytuacji potencjalnie najłatwiej zwolnić się od odpowiedzialności, powołując się na przesłankę działania w obronie uzasadnionego interesu społecznego.

W doktrynie przyjmuje się przy tym, że za działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego zakwalifikować należy działanie w interesie szerokorozumianej społeczności[2].

Jak orzekł Sąd Najwyższy: „działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego może dotyczyć zarówno materii mającej znaczenie dla ogółu społeczeństwa, jak również mającej znaczenie dla środowisk lokalnych (…) prawidłowe funkcjonowanie gmin, obejmujące zaspokajanie przez nich  potrzeb o charakterze lokalnym, jest w interesie całego społeczeństwa. Działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego wyłącza bezprawność naruszenia dobra osobistego wtedy, gdy opublikowane informacje były prawdziwe[3].

Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że w przypadku gmin jako jednostek samorządu terytorialnego potencjalnie najczęściej może dochodzić do wyłączenia bezprawności działania naruszyciela z powołaniem na przesłankę działania w obronie uzasadnionego interesu społecznego. Jakkolwiek zastrzec wypada, że przesłanka ta nie jest jednolicie uznawana w doktrynie.

 


[1] J. Panowicz-Lipska, komentarz do art. 24 k.c. [w:] M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz do art. 1–352, Warszawa 2018, Legalis/el., Nb. 9.

[2] J. Panowicz-Lipska, komentarz do art. 24 k.c. [w:] Kodeks…, Nb. 13.

[3] wyrok SN z 10.08.2017r., I CSK 21/17, Legalis nr 1682216.

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj
DZIAŁY:
Prawo cywilne

Autor artykułu

Martyna Krystman

aplikantka radcowska, starszy asystent w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, interesuje się prawem cywilnym i administracyjnym

Więcej z Praktyki §

Wydarzenia PDS

  • Brak nadchodzących wydarzeń
Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj