Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

30.07.2021

Bezczynność w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej - czy trzeba wyczerpać tok instancji?

drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Celem wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, co do zasady konieczne jest wyczerpanie toku instancji, tj. w tym przypadku wniesienie ponaglenia. Określone wątpliwości mogą pojawić się przy próbie rozstrzygnięcia, czy wymóg ten musi zostać spełniony w przypadku bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej.

Artykuł dostępny jest dla zarejestrowanych użytkowników

Celem wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, co do zasady konieczne jest wyczerpanie toku instancji, tj. w tym przypadku wniesienie ponaglenia. Określone wątpliwości mogą pojawić się przy próbie rozstrzygnięcia, czy wymóg ten musi zostać spełniony w przypadku bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej.

Czym jest bezczynność?

Co do zasady do bezczynności organu administracji publicznej dochodzi w sytuacji, w której nie załatwi on sprawy w prawem przepisanym terminie. Dla stwierdzenia bezczynności organu, koniecznym staje się ustalenie, że nie załatwił on sprawy w terminie, przy czym bez znaczenia pozostają w tym zakresie przyczyny takiego opóźnienia[1].

Stosownie do art. 37 §1 pkt 1) Kodeksu postępowania administracyjnego[2] (dalej także: KPA) w razie zaktualizowania się wspomnianej przesłanki stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia. W dalszej kolejności strona może skierować do właściwego sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu. Jednakże aby wniesienie drugiego z w/w środków zaskarżenia okazało się możliwe, strona musi wyczerpać administracyjny tok instancji przewidziany w KPA.

Powyższe wiąże się z obowiązkiem wniesienia przez stronę ponaglenia stosownie do art. 37 §1 pkt 1) KPA. Dopiero w dalszej kolejności może ona skierować do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu administracji publicznej, w trybie przewidzianym Prawem o postępowaniu przed sądami administracyjnymi[3] (dalej także: p.p.s.a.). Wskazuje na to wprost treść art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. stosownie do których: „§1 Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (…) §2 Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak (…) ponaglenie (…)”.

Bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej?

Przenosząc powyższe na grunt regulacji ustawy o dostępie do informacji publicznej[4] (dalej także: u.d.i.p.) przyjąć należy, że z bezczynnością podmiotu zobowiązanego do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej będziemy mieć przede wszystkim do czynienia w sytuacji, w której nie załatwia on wniosku w formie przewidzianej prawem i we wskazanym ustawowo terminie. Z czym się to wiąże?

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.: „Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku”. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę w terminie 14 dni o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).

Jeżeli chodzi o formy załatwienia wniosku, generalnie można wskazać na następujące możliwości:

  1. udostępnienie informacji publicznej poprzez prostą czynność materialno-techniczną;
  2. wezwanie wnioskodawcy do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji publicznej przetworzonej;
  3. poinformowanie wnioskodawcy, że żądane przez niego informacje nie mają waloru informacji publicznej;
  4. poinformowanie wnioskodawcy, że żądane przez niego informacje nie znajdują się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego;
  5. poinformowanie wnioskodawcy, że żądane przez niego informacje znajdują się w BiP;
  6. wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny:

  • „wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi i powinny być mu udzielone w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a organ nie zajmuje we właściwej formie stanowiska w tej kwestii (…) przedmiotem kontroli sądu jest prawidłowość udzielonej informacji, a więc czy po pierwsze, odpowiada ona treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz po drugie, czy podmiot zobowiązany prawidłowo ustalił, że żądane dane nie mieszczą się w zakresie "pojęcia informacja publiczna" lub że część z nich nie podlega ujawnieniu. W sytuacji, gdy sąd administracyjny przyjmie, że podmiot zobowiązany błędnie uznał, iż określone dane nie stanowią informacji publicznej lub nie podlegają udostępnieniu - wówczas sąd powinien orzec, że organ znajduje się w bezczynności i zobowiązać go do udostępnienia informacji publicznej, zapewniając tym samym stronie niezbędną ochronę sądową w zakresie dostępu do informacji publicznej”[5].
  • „bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi bowiem także wtedy, gdy w prawem określonym terminie podmiot ten nie informuje strony, że nie posiada wnioskowanej informacji albo też informując o tym, czyni to w sposób niejednoznaczny, niewiarygodny lub nieadekwatny do treści wniosku”[6].

A ponaglenie?

Czy wnioskodawca, zanim zwróci się do odpowiedniego sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność, zobowiązany jest do uprzedniego wniesienia ponaglenia w trybie przewidzianym przepisami KPA w zw. z p.p.s.a.?

Na tak postawione pytanie odpowiedzieć należy przecząco. Odpowiedź tę uzasadnia okoliczność, że u.d.i.p. stanowi regulację szczególną w stosunku do KPA. Uregulowania tej ustawy nie przewidują instytucji ponaglenia, jak też nie odsyłają w tym zakresie do odpowiednich przepisów Kodeksu. W konsekwencji, wobec braku właściwych podstaw prawnych, bezpodstawnym staje się stosowanie instytucji ponaglenia w przedmiocie bezczynności w rozpatrywaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskodawcy w powyższym zakresie przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego, bez konieczności podejmowania jakichkolwiek działań dodatkowych. Nie został on bowiem wyposażony w odpowiednie instrumenty prawne umożliwiające zakwestionowanie bezczynności podmiotu zobowiązanego w toku instancji administracyjnej.

Stanowisko to zostało ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych gdzie przyjmuje się m.in., że:

  • u.d.i.p.: „nie przewiduje instytucji ponaglenia lub zażalenia na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. Ustawa ta jest ustawą szczególną, regulującą w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej. Wobec tego jej uregulowania decydują o trybie postępowania w tych sprawach, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy przepisy ww. ustawy tak stanowią”[7];
  • „niewątpliwie zatem przewidziany w art. 53 § 2b p.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnosi się do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych w trybie k.p.a. Jednakże tego rodzaju środek zaskarżenia nie jest wymagany w sprawach, których przedmiotem jest bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się, poza wyjątkami wyraźnie wskazanymi w (…) u.d.i.p., w trybie unormowanym w k.p.a., który w art. 37 reguluje instytucję ponaglenia. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, która jest ustawą szczególną, regulującą w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej, tego rodzaju środka zaskarżenia nie przewiduje. Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przepisy k.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w zakresie pozostałych czynności podejmowanych przez organ na podstawie przepisów u.d.i.p”[8];
  • „skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Nie ma bowiem wątpliwości, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wszczyna postępowanie, w ramach którego mogą być podejmowane różnorakie czynności. Z założenia ma to jednak być postępowanie odformalizowane i szybkie, co wynika z celu ustawy oraz jej regulacji zawartej w art. 10 ust. 2u.d.i.p., stanowiącym, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku”[9].

Przez wzgląd na powyższe bezzasadne jest, co znajduje również wyraz w praktyce działania sądów administracyjnych, żądanie przez organ odrzucenia skargi na jego bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej z tego powodu, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, gdyż w tych wypadkach dla skutecznego wniesienia rzeczonej skargi, prawo nie nakłada takiego obowiązku.  

 


[1] A. Wróbel, komentarz do art. 37 KPA [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, teza 6.

[2] Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735).

[3] Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).

[4] Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176).

[5] Wyrok NSA z 19.06.2020 r., I OSK 3361/19, LEX nr 3045605.

[6] Wyrok NSA z 14.06.2021 r., III OSK 4072/21, LEX nr 3189017.

[7] Wyrok NSA z 16.03.2021 r., III OSK 56/21, LEX nr 3161165; tak samo: Wyrok NSA z 16.03.2021 r., III OSK 86/21, LEX nr 3159749..

[8] Wyrok NSA z 9.02.2021 r., III OSK 2946/21, LEX nr 3151398.

[9] Wyrok NSA z 28.01.2020 r., I OSK 2433/18, LEX nr 2825597.

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Autorzy artykułu

Joanna Kostrzewska

Partner, radca prawny w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w prawie administracyjnym ze szczególnym uwzględnieniem prawa samorządowego.

Martyna Krystman

starszy asystent w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, interesuje się prawem cywilnym i administracyjnym

Więcej z Praktyki §

Wydarzenia PDS

Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj