Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

09.02.2021

Wątpliwości wokół zdalnych zebrań wiejskich

drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Zdaniem WSA w Rzeszowie organ stanowiący JST nie może rozszerzyć katalogu przypadków, w których możliwe jest prowadzenie zebrań wiejskich w trybie zdalnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 października 2020 r. (sygn. akt II SA/Rz 824/20) oddalił skargę Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego z dnia 24 czerwca 2020 r. nr P-II.4131.2.176.2020 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej nr XXV/343/20 podjętej w dniu 29 maja 2020 r. zmieniającą własną uchwałę z dnia 21 grudnia 2017 r. nr XL/549/17 w sprawie uchwalenia Statutu Sołectwa.

Orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wprowadzenie do statutu sołectwa możliwości podejmowania uchwał przez zebranie wiejskie w trybie zdalnym

Rada Miejska w dniu 29 maja 2020 r. (a więc po wejściu w życie art. 15zzx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych) podjęła uchwałę zmieniającą Statut Sołectwa, wprowadzając do niego, m.in. następujący przepis:

W stanie nadzwyczajnym lub w stanie epidemii, jeżeli odbycie Zebrania Wiejskiego w formie zgromadzenia jest niemożliwe lub niecelowe, Burmistrz może zarządzić podjęcie uchwał przez Zebranie Wiejskie w drodze korespondencyjnej lub w drodze indywidualnego zbierania głosów przez Sołtysa i członków Rady Sołeckiej”.   


Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody

Wojewoda Podkarpacki rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 24 czerwca 2020 r. stwierdził w części nieważność powyższej uchwały.

Zdaniem organu nadzoru, podjęcie uchwały w powyższym zakresie, nastąpiło z istotnym naruszeniem art. 15zzx ust. 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa COVID-19), polegającym na niemającym podstawy prawnej rozszerzeniu katalogu przypadków, w których stosuje się zdalny tryb odbywania zebrań wiejskich.

W ocenie Wojewody od 18 kwietnia 2020 r. istnieje możliwość obradowania i głosowania w sposób zdalny przez organy jednostek pomocniczych samorządu terytorialnego. Regulacja art. 15zzx ust.1 ustawy COVID-19 nie wyłącza ogólnych przepisów ustawy o samorządzie gminnym – w zakresie, w jakim przepisów tych nie da się pogodzić z istotą odbywania zebrań i podejmowania uchwał w trybie korespondencyjnym lub w drodze zbierania głosów. Przeciwnie, zebranie wiejskie zwołane w tym trybie nie może odbywać się z naruszeniem przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym z naruszeniem zasady jawności, o której mowa wyżej. Zdaniem organu nadzoru proponowane zmiany do Statutu Sołectwa naruszają zasadę jawności wynikającą z art. 11b u.s.g. w zakresie, w jakim nie przewidują możliwości odbywania obrad zebrania wiejskiego z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość. Rada Miejska nie dokonała należytej implementacji znowelizowanego art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19. Przewidziano tylko podejmowanie uchwał zebrania wiejskiego  w trybie zdalnym. Zebranie wiejskie będzie się odbywało zatem z wyłączeniem jawności.

Jak wynika z treści przepisu art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19 zdalny tryb obradowania dopuszczalny jest wyłącznie w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii. Znowelizowane regulacje Statutu mają natomiast mieć zastosowanie nie tylko w przypadku wprowadzenia stanu epidemii, ale umożliwiają również zdalny tryb obrad w przypadku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego. Z jednej strony ograniczono regulację ustawową, wyłączając z tego katalogu stan zagrożenia epidemicznego, o którym mowa w art. 15zzx ust. 1 ustawy, jednocześnie rozszerzono regulację ustawową o okoliczności w niej niewskazane, przy wystąpieniu których stosowanie zdalnego trybu obradowania byłoby dopuszczalne. W ocenie Wojewody poza okolicznościami wskazanymi w art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19 nie ma podstaw prawnych do prowadzenia zebrań wiejskich w trybie zdalnym.

Skarga Gminy

Powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze zostało zaskarżone do sądu administracyjnego przez Gminę, która zarzuciła mu naruszenie:

  1. art. 35 ust. 3 u.s.g. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten określa katalog zamknięty elementów statutu jednostki pomocniczej gminy, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, że użyty w art. 35 ust. 3 u.s.g. zwrot „w szczególności” przemawia za tym, że jest to katalog otwarty;
  2. art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy zebranie wiejskie jest organem uchwałodawczym w jednostce pomocniczej gminy, a nie – jak mowa ww. przepisie – „organem pomocniczym jednostek samorządu terytorialnego”, co powoduje, że zebranie wiejskie nie jest objęte przepisem o zdalnym trybie obradowania;
  3. art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że przedmiotowa uchwała w zakresie objętym zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym w sposób istotny narusza przepisy prawa, co skutkuje jej nieważnością w tej części.

Wyrok WSA w Rzeszowie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 października 2020 r. (sygn. II SA/Rz 824/20) oddalił w całości skargę Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego. 

Sąd podzielił stanowisko Wojewody w sprawie. WSA orzekł, iż nie są zasadne zarzuty skargi wskazujące, że do zebrania wiejskiego nie mają zastosowania regulacje art. 15zzx ustawy COVID-19. W ocenie Sądu, na tle wykładni językowej, ale także celowościowej tego przepisu nie może być wątpliwości, że dotyczy on również działania organów kolegialnych istniejących w jednostkach pomocniczych samorządu terytorialnego, a więc również w sołectwie i obejmuje także zebranie wiejskie.

Art. 15zzx ustawy COVID-19 nie ogranicza w żaden sposób zasady jawności działania organów gminy, a tym bardziej nie upoważnia rady miejskiej do ograniczenia tej zasady w drodze uchwały. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że uprawnienie jednostek samorządu terytorialnego do prowadzenia pracy, w tym odbywania sesji, w zwykłym trybie, tj. wynikającym z ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, nie zostało w żaden sposób wyłączone. Przepisy te w dalszym ciągu stanowią podstawowy sposób przeprowadzania sesji, zaś art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19 wprowadza jedynie i tylko okresowo od 31 marca 2020 r. do czasu odwołania stanu epidemii (stanu zagrożenia epidemicznego) rozwiązanie alternatywne. Jak wynika z treści tego przepisu, zdalny tryb obradowania dopuszczalny jest wyłącznie w dwóch przypadkach, tj. w stanie zagrożenia epidemicznego oraz stanie epidemii. Nie ma on zastosowania do stanów nadzwyczajnych wymienionych w Konstytucji RP. Ograniczenie regulacji ustawowej art. 15zzx ust. 1 poprzez wyłączenie z katalogu stanu zagrożenia epidemicznego, przy jednoczesnym rozszerzeniu regulacji ustawowej na inne przypadki obejmujące stany nadzwyczajne – stan wyjątkowy, stan wojenny, stan klęski żywiołowej przez radę miejską jest niedopuszczalne. Rada Miejska  uchwale zmieniającej Statut Sołectwa istotnie naruszyła art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19.

Wyrok nie jest prawomocny.

Podsumowanie

Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 października 2020 r. należy ocenić jednoznacznie pozytywnie, zarówno co do sentencji, jak i uzasadnienia. Rada Miejska nie miała i nie ma podstaw do stosowania zdalnego trybu odbywania zebrań wiejskich w innych przypadkach aniżeli wynikające z ustawy COVID-19. Ustawa ta winna być traktowana jako regulacja szczególna zawierająca wyjątek od zasad ogólnych wynikających z ustawy ustrojowej.

Dodatkowo należy podkreślić, że wyrok WSA należy analogicznie odnieść do organów stanowiących j.s.t. Przepis art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19 przewiduje rozwiązanie alternatywne w postaci zdalnego odbywania sesji czy posiedzeń również dla organów stanowiących j.s.t., lecz tylko i wyłącznie w okolicznościach wyraźnie wskazanych w ustawie COVID-19. Celem ustawodawcy było umożliwienie m.in. radom miejskim i ich komisjom oraz jednostkom pomocniczym funkcjonowania w zdalnym trybie obradowania, i to właśnie przez pryzmat tego celu należy dokonywać wykładni pozostałych przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Organy stanowiące j.s.t. nie są ustawowo upoważnione do rozszerzenia okoliczności, w których stosuje się zdalny tryb przeprowadzania sesji bądź posiedzeń ich organów pomocniczych. 

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj
DZIAŁY:
Ustrój

Autorzy artykułu

Maciej Kiełbus

prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, Partner, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, w szczególności prawa samorządowego

Dawid Dobrychłop

asystent w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, interesuje się prawem administracyjnym

Więcej z Wokandy §

Wydarzenia PDS

Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj