Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

26.06.2020

Finanse samorządów: gdzie szukać potrzebnych środków?

drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Finanse jednostek samorządu terytorialnego były przedmiotem szczególnej troski już na długo przed falą epidemii, która niestety jeszcze mocniej przetrzebiła już i tak nadwyrężone portfele samorządów. W aktualnej sytuacji, wiele gmin, powiatów i województw zmaga się z wyzwaniem znalezienia środków, które pozwolą po pierwsze: załatać aktualną dziurę finansową, ale również: ograniczyć jej wielkość w przyszłych latach. Gdzie w takim razie szukać potrzebnych środków?

Artykuł dostępny jest dla zarejestrowanych użytkowników

Finanse jednostek samorządu terytorialnego były przedmiotem szczególnej troski już na długo przed falą epidemii, która niestety jeszcze mocniej przetrzebiła już i tak nadwyrężone portfele samorządów. W aktualnej sytuacji, wiele gmin, powiatów i województw zmaga się z wyzwaniem znalezienia środków, które pozwolą po pierwsze: załatać aktualną dziurę finansową, ale również: ograniczyć jej wielkość w przyszłych latach. Gdzie w takim razie szukać potrzebnych środków?

Niedofinansowanie zadań zleconych

Tematem regularnie powracającym w czasie dyskusji o rozwiązaniach dla finansów samorządów jest problem zadań zleconych i ich niedofinansowania - wbrew konstytucyjnej i ustawowej regule - ze środków budżetu państwa. Warto w związku z tym przybliżyć raz jeszcze przysługujące samorządom – w przypadku konieczności współfinansowania zadań zleconych ze środków własnych – instrumenty prawne, służące odzyskaniu poniesionych kosztów. Tym  bardziej, że ostatnie lata pokazują, że lista samorządów, które decydują się na podjęcie sporu sądowego z wojewodą w przypadku zidentyfikowania problemu niedofinansowania realizowanych zadań zleconych ze środków przekazanej dotacji, wydłuża się z roku na rok. Wprawdzie nie można jeszcze mówić tu o powszechnej praktyce samorządów w dochodzeniu należnych im środków, jednak świadomość i skala problemu przekonuje coraz większą grupę samorządowców do podjęcia walki o należne środki na drodze sądowej. Dotychczas nieprzekonanych, przekonać może coraz pilniejsza konieczność zabiegania o środki potrzebne dla pokrycia wydatków budżetowych.

Jaka podstawa prawna?

Podstawą domagania się przez samorządy zwrotu środków własnych wydatkowanych na realizację zadań zleconych stanowi ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w szczególności zaś: art. 49 ust. 5 i 6 ustawy, zgodnie z którym: dotacje celowe powinny być przekazywane w sposób umożliwiający pełne i terminowe wykonanie zlecanych zadań, natomiast w przypadku naruszenia powyższej zasady, jednostce samorządu terytorialnego przysługuje prawo dochodzenia należnego świadczenia wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych, w postępowaniu sądowym.

Co istotne (i bez wątpienia pomocne dla samorządów w dochodzeniu należności), możemy już mówić o ugruntowanym poglądzie orzecznictwa, przyjmującym, że dla dochodzenia zapłaty z tytułu niedofinansowania zadań zleconych nie jest konieczne wykazanie bezprawności działania wojewody ani wykazanie wystąpienia szkody po stronie samorządu.  Przykładowo, warto wskazać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2015 r. (sygn. akt V CSK 295/14) zgodnie z którym: „roszczenie przyznane jednostce samorządu terytorialnego [o zapłatę środków z tytułu niedofinansowania zadań zleconych – AM] nie ma charakteru odszkodowawczego, a więc nie jest konieczne wykazanie bezprawności działania dysponenta dotacji lub powstania szkody po stronie jednostki samorządu terytorialnego”.

Innymi słowy: dla przyznania samorządowi uprawnienia do dochodzenia wartości niedofinansowania rzeczywistych kosztów zadań zleconych, wystarczający jest sam fakt poniesienia takich kosztów przez samorząd (oczywiście, przy założeniu, iż poniesione koszty były niezbędne dla pełnego i terminowego wykonania zadań).

Oczywiście, głównym zadaniem samorządu przygotowującego się do skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego będzie zidentyfikowanie i skalkulowanie kwoty poniesionych środków własnych, trzeba jednak przyznać, że samorządy radzą sobie coraz lepiej z kompleksowym i rzetelnym identyfikowaniem kosztów zadań zleconych, co znajduje potwierdzenie w coraz liczniejszych wyrokach, zasądzających na rzecz samorządów kwotę poniesionych środków własnych.

Czy warto?

Niedofinansowanie zadań zleconych jest bez wątpienia problemem systemowym, dotykającym zdecydowaną większość samorządów. Zabieganie o zwrot wydatkowanych przez samorząd środków własnych na realizację zadań zleconych nie jest już wyłącznie problemem danej j.s.t.: to kolejny głos sprzeciwu wobec niezgodnego z prawem obciążania budżetów samorządów kosztami budżetu państwa. Wydaje się, że tylko spójne i konsekwentne stanowisko samorządów, wyrażone przede wszystkim poprzez dochodzenie należnych środków przed sądem, może doprowadzić do podjęcia przez państwo kroków w celu systemowego rozwiązania tego coraz bardziej palącego problemu.

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Autor artykułu

Aleksandra Misiun

radca prawny w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, absolwentka studiów podyplomowych z zakresu finansów menadżerskich na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Specjalizuje się w prawie gospodarczym, cywilnym, w zagadnieniach związanych z gospodarką wodno-ściekową oraz w prawie samorządowym.

Więcej z Praktyki §

Wydarzenia PDS

  • Brak nadchodzących wydarzeń
Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj