Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

17.09.2019

Krytyka zachowania radnych a naruszenie dóbr osobistych jednostki samorządu terytorialnego

drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie z powództwa Gminy O. przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o ochronę dóbr osobistych uznał, że negatywne wypowiedzi na temat osób, wchodzących w skład jednostki samorządu terytorialnego lub jej pracowników, mogą prowadzić do naruszenia reputacji samej jednostki samorządu terytorialnego. Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego.

Powódka wniosła o zapłatę 50 tys. zł. na rzecz Stowarzyszenia tytułem zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wybrany cel społeczny oraz o zobowiązanie pozwanej do usunięcia ze strony internetowej materiału telewizyjnego oraz złożenia przeprosin we wskazanej przez Gminie formie. W uzasadnieniu swojego roszczenia powódka wskazała, że w ramach programu przedstawiono szkolenie dla radnych i pracowników samorządowych, w trakcie którego przypisano jego  uczestnikom naganne zachowanie i ukazano ich w złym świetle. Zdaniem powódki przekazanie nieprawdziwych informacji godzi w dobra osobiste nie tylko poszczególnych radnych, lecz także Gminy O., którą reprezentują. Naruszenie dobrego imienia  powoduje  upowszechnienie się w opinii publicznej negatywnego wizerunku powódki.

Wyrokiem Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie oddalił powództwo. W kompromitującym radnych materiale stawiano pytania na temat zasadności uczestnictwa radnych Gminy O. w szkoleniu  i finansowania go przez Gminę  w kontekście jej znacznego zadłużenia. Sąd wskazał, że w niniejszym postępowaniu powódka zarzucała pozwanym naruszenie dobra osobistego w postaci dobrego imienia, co spowodowało jej zdaniem utratę zaufania i negatywny odbiór wśród lokalnej społeczności. Sąd I instancji zwrócił ponadto uwagę w uzasadnieniu na otwarty katalog dóbr osobistych z art. 23 k.c. oraz na art. 43 k.c., który stanowi, że przepisy o ochronie dóbr osobistych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. Powołał się ponadto  na utrwalone  przez  praktykę orzeczniczą sądów oraz doktrynę stanowisko, że dobra osobiste osób prawnych to wartości niemajątkowe, dzięki którym może ona funkcjonować zgodnie ze swym zakresem działań. Osobom prawnym przysługują dobra osobiste w postaci m.in. dobrej sławy, która stanowi odpowiednik dobrego imienia osób fizycznych. Na dobrą sławę osoby prawnej składają się renoma faktyczna wynikająca z dotychczasowej działalności oraz  renoma domniemana przysługująca jej od chwili założenia. Sąd podkreślił w uzasadnieniu również specyfikę ochrony dóbr osobistych osób prawnych i fakt, iż przy ocenie naruszenia tych wartości należy stosować kryterium obiektywne. Osoby prawne nie mogą odczuwać krzywdy, przy czym Sąd stwierdził, że wykluczone jest uwzględnianie w tym przypadku ujemnych odczuć osób tworzących substrat osobowy osoby prawnej.

Zdaniem Sądu I instancji powódka nie wykazała, że doszło do naruszenia dóbr osobistych osoby prawnej i z tego względu powództwo oddalił. Wskazanie przez Gminę O., że materiał telewizyjny ukazywał kompromitujące  zachowania radnych podczas szkolenia nie stanowił zdaniem Sądu wystarczającej przesłanki do stwierdzenia, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych Gminy. W ocenie Sądu mogło ewentualnie dojść do naruszenia dóbr osobistych poszczególnych  radnych jako osób fizycznych,  ale nie Gminy jako osoby prawnej. Zdaniem Sądu krytyka pracy organu Gminy i osób wchodzących w skład tych organów w zakresie na przykład sposobu wydatkowania budżetu Gminy jest dopuszczalna z punktu widzenia interesu społecznego, o ile jej granice nie zostaną przekroczone. Powódka nie wykazała jednak w toku postępowania, iż doszło do przekroczenia tych granic i  naruszenia dobrego imienia samej Gminy jako osoby prawnej. Emisja programu telewizyjnego spowodowała co prawda dyskusję wśród lokalnej społeczności w kontekście gospodarności władz Gminy oraz dodatkowe kontrole.  Nie wykazano jednak, w jaki sposób dobro Gminy miało ucierpieć. Sąd Okręgowy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie przedstawiono dowodów na to, aby w związku z emisją programu jakiekolwiek podmioty zrezygnowały z zaplanowanych inwestycji, cofnięto jakiekolwiek środki publiczne  czy środki z funduszy europejskich.

Od powyższego orzeczenia Gmina O. wniosła apelację, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 24 §1 k.c. oraz art. 448 k.c. w związku z art. 43 k.c. oraz bezzasadne uznanie, że powódka nie wykazała należycie naruszenia jej dóbr osobistych w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, że treść materiału miała charakter pomawiający i bezprawny. Naraziło to powódkę na utratę zaufania mieszkańców potrzebnego do wykonywania zadań ustawowych. Gmina O. podniosła również zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego przez sprzeczność ustaleń Sądu I instancji z treścią materiału dowodowego.

Sąd II instancji uznał apelację za bezzasadną i przyjął za własne ustalenia Sądu Okręgowego. Ocena prawna powództwa również została zaaprobowana. Sąd II instancji nie zgodził się jednak z tezą, że naruszenie dóbr osobistych substratu osobowego osoby prawnej nie daje podstaw do wniesienia powództwa o naruszenie dóbr osobistych osoby prawnej. Z ugruntowanego stanowiska doktryny i orzecznictwa wynika jednoznacznie, że negatywne wypowiedzi na temat osób wchodzących w skład organów osoby prawnej lub pracowników tej osoby prawnej mogą prowadzić do naruszenia reputacji samej osoby prawnej. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał, że strona powodowa nie wykazała wystarczająco faktu naruszenia jej dóbr osobistych działaniem pozwanego. Informacje przekazane w programie telewizyjnym były zgodne z prawdą, a jawność życia publicznego usprawiedliwia podanie ich do wiadomości lokalnej społeczności. Natomiast pytania co do zasadności wydatków Gminy O. mieszczą się w granicach dopuszczalnej krytyki. Sąd II instancji zaakcentował również, iż osoba prawna może działać wyłącznie przez osoby fizyczne, co powoduje kontrowersje, czy zostały naruszone dobra osobiste poszczególnych osób fizycznych, czy też osoby prawnej, w imieniu której działały. W celu rozwiania wątpliwości Sąd Apelacyjny przywołał orzeczenie Sądu Najwyższego o sygn. akt II CSK 392/06, z treści którego wynika, że dóbr osobistych osoby prawnej nie należy łączyć z poszczególnymi osobami fizycznymi, które tworzą substrat osobowy osoby prawnej. Istotą osoby prawnej jest bowiem to, że jest ona odrębnym podmiotem prawa, wobec czego naruszenie dobra osobistego osoby prawej dotyka całości substratu osobowego, a nie niektórych tylko wchodzących w jego skład osób fizycznych. Według Sądu II instancji organ wykonawczy Gminy O. zbyt daleko identyfikuje gminę z pełniącymi w niej określone stanowiska osobami fizycznymi.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, należało uznać, że w przedmiotowej sprawie Gminie O. nie służyła legitymacja czynna, co uzasadniało oddalenie powództwa.

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj
DZIAŁY:
Prawo cywilne

Autorzy artykułu

Piotr Kołodziejczak

radca prawny w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, Partner, specjalizuje się w zakresie realizacji projektów inwestycyjnych, sporach sądowych, opracowywania i opiniowania umów

Maciej Szczubełek

asystent w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, interesuje się prawem cywilnym

Więcej z Wokandy §

Wydarzenia PDS

Więcej wydarzeń

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj