Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.






Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

29.05.2018

Nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych a wygaśnięcie uchwał w sprawie opłaty targowej

UWAGA: TEN ARTYKUŁ MA WIĘCEJ NIŻ 3 MIESIĄCE.
SPRAWDŹ AKTUALNY STAN PRAWNY LUB SKONTAKTUJ SIĘ Z AUTOREM.
drukuj mail Share

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nowelizacja z 2015 roku ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nadająca opłacie targowej charakter fakultatywny, nie skutkowała wygaśnięciem dotychczasowych uchwał rad gminy dotyczących tej opłaty.

 

Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2018 roku (sygn. II FSK 3500/17) Naczelny Sąd Administracyjny w całości uwzględnił skargę kasacyjną jednej z wielkopolskich rad gmin i uchylił zaskarżony wyrok WSA w Poznaniu oraz zaskarżoną uchwałę RIO w Poznaniu w sprawie stwierdzenia nieważności jednego z przepisów uchwały rady gminy w sprawie opłaty targowej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach:

Rada gminy w grudniu 2016 roku podjęła nową uchwałę w sprawie opłaty targowej. W § 5 przedmiotowej uchwały uchylono w całości wcześniejszą uchwałę z 2011 roku w sprawie opłaty targowej.

Powyższe działanie spotkało się z krytyczną oceną ze strony Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu, która w rozstrzygnięciu nadzorczym stwierdziła nieważność § 5 nowej uchwały. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, iż uchwała z 2011 roku wygasła z mocy prawa wraz ze zmianą podstawy prawnej upoważniającej do jej wydania, tj. z dniem 31 grudnia 2015 roku. Z dniem 1 stycznia 2016 roku weszła bowiem w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych usta, która dokonywała zmian w przepisach dotyczących opłaty targowej. Kluczowa zmiana w tym zakresie polegała na tym, iż rada gminy uzyskała kompetencję do decydowania o wprowadzeniu opłaty targowej, która utraciła charakter obligatoryjny dla gmin. Tym samym - zdaniem organu nadzoru - uchylenie przez radę gminy nieobowiązującego przepisu było bezprzedmiotowe.

Rada gminy w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzuciła uchwale RIO naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o samorządzie gminnym oraz Zasad techniki prawodawczej. Zdaniem rady gminy uchwała z 2011 roku nie wygasa na skutek zmiany przepisów, a tym samym chcąc uchwalić nową uchwałę w tym zakresie należało równolegle uchylić uchwałę dotychczasową. Zdaniem Skarżącej nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie zmieniła zakresu spraw przekazanych do uregulowania uchwałą, a jedynie zmieniła charakter kompetencji organu w tym zakresie, czyniąc ją kompetencją fakultatywną (rada gminy mogła, ale nie musiała podejmować uchwały w sprawie opłaty targowej).

Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2017 roku (sygn. I SA/Po 435/17) WSA w Poznaniu w całości oddalił skargę rady gminy. Sąd uznał – podobnie jak RIO w Poznaniu – uchwała z 2011 roku utraciła moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2015 roku. Zdaniem Sądu dokonana nowelizacja spowodowała rzeczywistą, a przy tym istotną zmianę zakresu spraw przekazanych do uregulowania aktem wykonawczym, a w skutek tego dotychczasowa uchwała rady gminy stała się niezgodna z nowymi przepisami.

Od powyższego wyroku rada gminy wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

 

Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2018 roku (sygn. II FSK 3500/17) Naczelny Sąd Administracyjny w całości uwzględnił skargę kasacyjną rady gminy. Zdaniem NSA nowelizacja ustawy o opłatach i podatkach lokalnych z 2015 roku rozszerzyła zakres upoważnienia organów jednostki samorządu terytorialnego do stanowienia prawa na obszarze ich działania poprzez stanowienie o wprowadzeniu opłaty targowej. NSA podkreślił – powołując się w tym zakresie na poglądy doktryny – iż Konstytucja RP odmiennie definiuje więź pomiędzy ustawą a rozporządzaniem, oraz ustawą a aktem prawa miejscowego. Przekłada się to na reguły walidacyjne dotyczące obowiązywania prawa (ściślej: norm prawnych). Zdaniem sądu „akt prawa miejscowego nie przestaje obowiązywać z chwilą jakiejkolwiek zmiany przepisu zawierającego normę upoważniającą, ale z chwilą utraty upoważnienia. Zmiana normy upoważniającej skutkuje zaś oceną, że dotychczasowy akt wykonawczy traci moc w zakresie, w jakim stał się sprzeczny z dotychczasową normą upoważniającą”.

NSA zwrócił także uwagę, iż „zasada zaufania obywatela do Państwa (art. 2 Konstytucji RP) wymaga, aby obywatel nie pozostawał w niepewności co do obowiązywania bądź derogowania normy prawnej, która może zastosowana w stosunku do niego. Nie do pogodzenia z zasadą zaufania obywatela do państwa byłoby uznanie, że adresat danej normy prawnej – dostrzegając brak w systemie prawa przepisu derogującego określoną normę oraz konsekwentną praktykę jej stosowania przez organy władzy publicznej – powinien mieć jakiekolwiek podstawy do uznawania, że norma taka nie jest elementem systemu prawa.”.

W ocenie Sądu porównanie stanu prawnego, dotyczącego upoważnienia gminy do stanowienia prawa w zakresie opłaty targowej przed 1 stycznia 2016 r. i po tej dacie wskazuje na to, że wejście w życie ustawy nowelizującej nie miało wpływu na zakres upoważnienia gminy do stanowienia stawek opłaty targowej, możliwości zarządzenia ich poboru w drodze inkasa, wyznaczenia inkasenta i określenia jego wynagrodzenia.

Co istotne NSA wskazał, iż „opłata targowa, jak i przykładowo opłata miejscowa (której przepis ten również dotyczy) po nowelizacji mogły być wprowadzane przez gminy fakultatywnie. Tym samym można przyjąć, że uchylenie aktów, wydanych na podstawie art. 19 pkt 2 u.p.o.l. mogłoby być konsekwencją rezygnacji gminy z wprowadzenia opłaty targowej i miejscowej bądź konieczności odmiennej regulacji kwestii objętych tych aktem. Rezygnacja z opłaty targowej powodowałaby także konieczność uchylenia uchwały określającej stawki tej opłaty. Zmiana ustawy nie powodowała jednak jednoczesnego uchylenia uchwał podjętych przed 1 stycznia 2016 r. na podstawie art. 19 pkt 1 lit.a i pkt 2 u.p.o.l. w tym zakresie bowiem upoważnienie do ich wydawania nie uległo zmianie i istniało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej i po jej wejściu w życie w tym samym zakresie.”.


Powyższy wyrok NSA może mieć istotne znaczenie dla szeregu gmin. Z jednej strony wynika z niego, iż gminy, które nie podjęły po nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nowych uchwał w sprawie opłaty targowej mogą ją nadal pobierać na podstawie uchwał dotychczasowych. Z drugiej zaś strony z wyroku tego wynika, iż rady gmin, które podjęły nowe uchwały w sprawie opłaty targowej bez uchylenia uchwał dotychczasowych naruszyły prawo. Nie sposób jednak ocenić jak naruszenie to zostanie potraktowane przez sądy w przypadku ewentualnych skarg.


 

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj

Autor artykułu

Maciej Kiełbus

prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, Partner, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, w szczególności prawa samorządowego

Więcej z Wokandy §

Sprawdzone rozwiązania

dla każdego samorządu.

przeczytaj