Obserwuj

Bądź na bieżąco z prawem samorządowym. Zamów bezpłatny cotygodniowy newsletter.



Działy:
  • Gospodarka komunalna

    W dziale "GOSPODARKA KOMUNALNA" publikowane są artykuły dotyczące spółek komunalnych oraz zakładów budżetowych, jak również artykuły dotyczące poszczególnych działów gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami komunalnymi, gospodarki wodno-ściekowej, transportu publicznego.

  • Podatki

    W dziale "PODATKI" publikowane są artykuły dotyczące podatków i opłat publicznoprawnych, m.in. dotyczące podatku VAT, podatku od nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych.

  • Finanse publiczne

    W dziale "FINANSE PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące szeroko pojmowanych zagadnień związanych z finansami publicznymi, m.in. artykuły dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz dyscypliny finansów publicznych.

  • Zamówienia publiczne

    W dziale "ZAMÓWIENIA PUBLICZNE" publikowane są artykuły dotyczące problematyki zamówień publicznych, m.in. dotyczące sytuacji podmiotów komunalnych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Prezentowane są także najnowsze orzeczenie KIO oraz sądów w zakresie prawa zamówień publicznych.

  • Prawo cywilne

    W dziale "PRAWO CYWILNE" publikowane są artykuły dotyczące zagadnień cywilnoprawnych, m.in. umów oraz sporów przed sądami powszechnymi, których stroną są podmioty komunalne.

  • Nieruchomości

    W dziale "NIERUCHOMOŚCI" publikowane są artykuły dotyczące nieruchomości komunalnych oraz spraw związanych z innymi nieruchomościami, w których występują organy samorządu terytorialnego. Artykuły dotyczą w szczególności gospodarki nieruchomościami i planowania przestrzennego.

  • Procedury administracyjne

    W dziale "PROCEDURY ADMINISTRACYJNE" publikowane są artykuły dotyczące procedur, które prowadzone są przez organy samorządu terytorialnego. W szczególności artykuły dotyczą ogólnej procedury administracyjnej (KPA - Ordynacja podatkowa), procedury sądowoadministracyjnej, procedury uchwałodawczej oraz dostępu do informacji publicznej.

  • Ustrój

    W dziale "USTRÓJ" publikowane są artykuły dotyczące ustroju podmiotów komunalnych, w tym zagadnienia dotyczące statusu prawnego organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych czy radnych.

  • Inne

    W dziale "INNE" publikowane są artykuły związane z funkcjonowaniem podmiotów komunalnych, które ze względu na swoją tematykę nie zostały zakwalifikowane do innych kategorii.

24.10.2017

Jakich błędów wystrzegać się tworząc statut gminy?

drukuj mail Share
"

Zgodnie z Konstytucją RP samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej – pomagamy wdrożyć tą zasadę w życie.

"

Dowiedz się więcej:

Spory przed organami nadzoru i sądami administracyjnymi

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie statut gminy powinien być sformułowany w sposób jednoznaczny i precyzyjny, a modyfikowanie bądź powtarzanie przepisów ustawowych jest niedopuszczalne i może doprowadzić do uznania takiej uchwały za wadliwą.

Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. II SA/Wa 1690/16) w sprawie ze skargi wojewody na uchwałę rady gminy w przedmiocie uchwalenia statutu tej gminy stwierdził wydanie zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Rada gminy, na podstawie upoważnienia zawartego w art. 169 ust. 4 Konstytucji RP i art. 3 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym [dalej także: „u.s.g.”] podjęła uchwałę w sprawie uchwalenia statutu gminy. Wojewoda zaskarżył powyższy akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały w całości jako naruszającej w sposób istotny przepisy ustawy o samorządzie gminnym. W uzasadnieniu skargi wskazał szczegółowo na uchybienia, których jego zdaniem dopuściła się rada gminy uchwalając statut. Organ nadzoru zwrócił również uwagę na niedopuszczalność powtarzania bądź modyfikacji norm ustawowych, co w zaskarżonej uchwale wielokrotnie nastąpiło.

W odpowiedzi na powyższą skargę rada gminy wskazała, że zaskarżona uchwała została podjęta po przeprowadzeniu zarówno odpowiednich prac legislacyjnych nad projektem, jak również uzgodnień społecznych co do jego treści, w wyniku których nie wniesiono do projektu jakichkolwiek uwag.

Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2017 r. (sygn. II SA/Wa 1690/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę wojewody, stwierdzając, że przedmiotowa uchwała została podjęta z naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że zgodnie z brzmieniem ustawy o samorządzie gminnym, mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową. Tymczasem rada gminy  zawarła w statucie sformułowanie o treści: „Wszystkie osoby, które na stałe zamieszkują na obszarze gminy, z mocy ustawy o samorządzie gminnym, stanowią gminną wspólnotę samorządową”. WSA w Warszawie podkreślił, że taka definicja istotnie zawęża pojęcie wspólnoty samorządowej w porównaniu do unormowania ustawowego, zaliczając do tej grupy tylko osoby zamieszkujące na obszarze gminy na stałe.

W dalszej części WSA w Warszawie podkreślił, że nieprawidłowe jest określenie, zgodnie z którym rada gminy działa „poprzez wójta w zakresie, w jakim wykonuje on uchwały rady”. Zgodnie z art. 30 u.s.g. wójt jako organ wykonawczy w gminie posiada odrębne od rady gminy kompetencje, których przykładowy katalog został wymieniony w ustawie.

Z treści przepisów ustawy o samorządzie gminnym wynika, że wyłącznie wójt (burmistrz, prezydent miasta) wykonuje czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i uprawnienia zwierzchnika służbowego wobec pracowników urzędu. To do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jako do osoby zarządzającej urzędem należy wprowadzanie regulaminu pracy w urzędzie, a co za tym idzie – określenie praw i obowiązków pracowników. W ocenie sądu, z uwagi na podległość służbową pracowników urzędu gminy, tylko wójt, jako organ wykonawczy gminy i kierownik urzędu gminy, posiada wyłączne prawo nałożenia na tych pracowników obowiązków wykonywania czynności obsługi rady, uczestniczenia w sesjach rady czy protokołowania jej obrad. W związku z tym wszelkie uregulowania statutowe naruszające powyższą normę muszą zostać uznane za niedopuszczalne.

Rada gminy w treści statutu postanowiła również, że wyłączenie jawności sesji rady gminy jest dopuszczalne jedynie w przypadkach przewidzianych w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Sąd uznał takie sformułowanie za wadliwe, z uwagi na fakt, że ustawa o samorządzie gminnym wprowadza regułę, zgodnie z którą ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Sąd podkreślił, że pojęcie „przepisów prawa” ma szersze znaczenie w myśl art. 87 Konstytucji RP i poza ustawami obejmuje także Konstytucję, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.

W dalszym ciągu WSA w Warszawie zaznaczył, że na mocy ustawy o samorządzie gminnym, zadaniem przewodniczącego rady gminy jest wyłącznie organizowanie prac rady gminy oraz prowadzenie jej obrad. Przewodniczący może wyznaczyć do wykonywania swoich zadań wiceprzewodniczącego. Zdaniem sądu takie postanowienia nie oznaczają, że dla przewodniczącego przewidziana została funkcja reprezentacyjna. Wynika stąd, że sformułowanie w statucie „przewodniczący reprezentuje radę na zewnątrz, organizuje prace rady i prowadzi jej obrady” jest nieprecyzyjne i rodzi obawę, iż zostaną przekroczone granice przewidziane przepisami ustawowymi.

Niedopuszczalne jest także, zdaniem sądu, narzucanie wójtowi obowiązku zawierania umów z radcą prawnym lub adwokatem w celu zapewnienia nadzoru nad poprawnością projektów uchwał. Sąd przychylił się do stanowiska wojewody, zgodnie z którym zaciąganie zobowiązań oraz dokonywanie wypłat związanych z wykonywaniem umów o świadczenie usług należy do zakresu pojęcia gminnej gospodarki finansowej, a nie gospodarowania mieniem gminnym. Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym wójt odpowiada za prawidłową gospodarkę finansową gminy i w związku z tym przysługuje mu wyłączne prawo zaciągania zobowiązań.

W ocenie WSA w Warszawie gmina dopuściła się uchybień w zakresie zdefiniowania pojęcia „zwykłej większości” oraz określenia sposobu głosowania przez radnych, który w zakresie przyjętym przez gminę mógłby umożliwić ujawnienie sposobu głosowania przez radnego, a w konsekwencji stworzenie możliwości złamania tajności głosowania.

Sąd przychylił się także do stanowiska wojewody zaprezentowanego w skardze, zgodnie z którym rada gminy nie może bez wyraźnego upoważnienia ustawowego stosować wobec niesumiennego radnego żadnych środków dyscyplinujących w przypadku uchylania się przez niego od obowiązku uczestniczenia w pracach rady gminy i jej komisji poprzez np. nakładanie obowiązku usprawiedliwiania nieobecności na sesji rady lub posiedzeniu komisji, bowiem radny z wykonywania mandatu ponosi odpowiedzialność przed wyborcami.

Ustawodawca regulując skład osobowy komisji rewizyjnej, wskazuje jedynie ogólnie kto powinien, a kto nie może się w tym składzie znaleźć. Wobec powyższego, rada gminy nie może ustalać maksymalnego składu osobowego komisji rewizyjnej w statucie, bowiem jest on regulowany przepisami ustawy. O ile skład ilościowy komisji rewizyjnej zależy od uznania rady gminy, to jednak liczba jej członków musi być tak ukształtowana, aby każdy z klubów był reprezentowany przez co najmniej jednego radnego.

Sąd wskazał również, że każdy tekst prawny powinien być sformułowany w sposób precyzyjny, dający jak najwęższe pole do jego interpretacji. Wszelkie niejasności i wieloznaczności językowe tekstu prawnego świadczą o jego niedoskonałości.

Na gruncie omawianej sprawy zaskakujące jest jednak rozstrzygnięcie sądu. WSA w Warszawie stwierdził bowiem, że zaskarżona uchwała rady gminy wydana została w całości z naruszeniem prawa. Jednocześnie sąd jako podstawę uprawniającą do odstąpienia od stwierdzenia nieważności uchwały wskazał art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 94 ust. 2 u.s.g. Z treści tych przepisów wynika, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia organowi nadzoru w terminie 7 dni od dnia ich podjęcia, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Zamiast tego sąd stwierdza, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Nie ulega jednak wątpliwości, że statut jednostki samorządu terytorialnego jest aktem prawa miejscowego, a zatem nie ma podstaw do odstąpienia od stwierdzenia jego nieważności na podstawie wskazanych przepisów.

Wyrok jest nieprawomocny.

"

Zgodnie z Konstytucją RP samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej – pomagamy wdrożyć tą zasadę w życie.

"

Dowiedz się więcej:

Spory przed organami nadzoru i sądami administracyjnymi
DZIAŁY:
Ustrój

Autor artykułu

Kinga Grzelak

aplikant radcowski, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego

Więcej z Wokandy §

Wydarzenia PDS

Więcej wydarzeń
"

Zgodnie z Konstytucją RP samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej – pomagamy wdrożyć tą zasadę w życie.

"

Dowiedz się więcej:

Spory przed organami nadzoru i sądami administracyjnymi